CỘNG ĐỒNG NGƯỜI VIỆT Ở UCRAINA

Trần Thị Thu Hà* – Văn Ngọc Thành**

 (Hội thảo quốc tế – VXHVN, Hà Nội, 12-4-2011)

 “Người Việt Nam định cư ở nước ngoài là bộ phận của cộng đồng dân tộc Việt Nam. Nhà nước bảo hộ quyền lợi chính đáng của người Việt Nam định cư ở nước ngoài. Nhà nước khuyến khích và tạo điều kiện để người Việt Nam định cư ở nước ngoài giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam, giữ quan hệ gắn bó với gia đình và quê hương góp phần xây dựng quê hương, đất nước”[1]. Cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài giữ một vai trò quan trọng đối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập quốc tế, trong đó có cộng đồng người Việt ở Ucraina.

Cộng đồng người Việt Nam ở Ucraina hình thành và phát triển gắn liền với quá trình phát triển quan hệ giữa Việt Nam với Liên Xô và trong tổng thể quan hệ Việt Nam với Cộng đồng các quốc gia độc lập (SNG). Ucraina có mối quan hệ truyền thống tốt đẹp  với Việt Nam từ đầu những năm 50 của thế kỷ XX, dựa trên mối quan hệ truyền thống với Liên Xô. Trong suốt thời kỳ đấu tranh giành độc lập, Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu đã giúp đỡ về mọi mặt cho Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Vào đầu những năm 80 của thế kỷ XX, cùng với hàng ngàn cán bộ, sinh viên sang công tác và học tập, có hàng chục ngàn lao động trẻ Việt Nam sang làm việc theo Hiệp định hợp tác về đào tạo và lao động được ký kết giữa Việt Nam với các nước XHCN ở châu Âu. Đầu những năm 90, khi CNXH ở Liên Xô sụp đổ, Liên bang Xô viết tan rã, vì nhiều lý do khác nhau, một số cán bộ, học sinh, sinh viên và những người lao động đã ở lại làm ăn, sinh sống. Cũng trong thời gian này xuất hiện dòng người từ Liên Xô và các nước khác sang và nhiều người đi du lịch, thăm thân nhân từ Việt Nam sang cũng ở lại làm ăn. Tất cả các nguồn đó đã tạo nên cộng đồng người Việt khá đông đảo ở Ucraina từ đầu những năm 90 của thế kỷ XX. Cho đến những năm đầu thế kỷ XXI, khi tình hình kinh tế, chính trị xã hội ở khu vực Trung Âu chuyển biến sâu sắc, đã tác động tới đời sống của cộng đồng người Việt ở đây. Tuy nhiên, cộng đồng này hiện nay đang từng bước ổn định, hòa nhập vào đời sống và có đóng góp nhất định với các nước sở tại cũng như quê hương, đất nước trong phát triển kinh tế xã hội. Trong phạm vi bài viết này, chúng tôi tập trung tìm hiểu vấn đề cộng đồng người Việt ở Ucraina: hiện trạng và đặc điểm.

1. Quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng người Việt tại Ucraina

Quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng người Việt gắn liền với quan hệ hai nước và những biến động lịch sử ở Ucraina, có thể được chia thành hai giai đoạn lớn: giai đoạn từ 1950 đến 1991, quan hệ Việt Nam Ucraina là quan hệ giữa các nước xã hội chủ nghĩa (thuộc Liên Xô); giai đoạn từ 1991 đến nay, sau khi CNXH sụp đổ ở Liên Xô và các nước Đông Âu, Ucraina dã tham gia ký hiệp ước thành lập Cộng đồng các quốc gia độc lập.

Hiện nay cộng đồng người Việt tại Ucraina khoảng 8000 – 10.000 người, sống tập trung chủ yếu ở một số thành phố lớn: đông nhất tại Kharkov (khoảng hơn 6.000 người), sau đó là Kiev, Odessa, Dozosk, Kherson, Krivoi-Rok…[2] Trong số ấy không ít người sau nhiều năm làm việc, tích cóp đã trở nên giàu có, dần trở thành một cộng đồng tự tin, được người bản xứ tôn trọng và sống gắn bó với nhau đúng nghĩa như những người đồng hương ruột thịt. Nếu so sánh với các nước trong khối SNG thì Ucraina là nước có số lượng người Việt xếp thứ hai, sau Nga (khoảng 100.000 người[3]). Trong các nưóc SNG thì Belarus có số lượng người Việt sinh sống ít nhất chỉ khoảng vài trăm người.

Thành phần cộng đồng bao gồm chủ yếu là những công dân Việt Nam đến Ucraina lao động theo Hiệp định hợp tác lao động Việt Nam ký với Liên Xô năm 1981. Sau khi Liên Xô tan rã, nhiều nhà máy nơi họ làm việc không có kinh phí mua vé cho họ về nước nên họ đã ở lại Ucraina sinh sống, một số đã hết hạn hợp đồng lao động, nhưng họ gắn bó tình cảm với nhân dân địa phương nên họ đã quyết định ở lại làm ăn. Đồng thời còn có nhiều người là sinh viên, nghiên cứu sinh, thực tập sinh… cũng trong bối cảnh tương tự và đã ở lại làm ăn, kinh doanh tại Ucraina… Một số là lao động, học sinh từ Nga, Belarus đến. Ngoài ra hiện còn có hàng trăm sinh viên, nghiên cứu sinh Việt Nam đang học tập ở Ucraina, chủ yếu là học tự túc. Đây chính là nền móng cho việc hình thành nên cộng đồng người Việt ở Ucraina hiện nay.

2. Hiện trạng và đặc điểm của cộng đồng người Việt ở Ucraina

– Tính pháp lý của cộng đồng người Việt ở Ucraina

Qua nghiên cứu quá trình hình thành và phát triển của cộng đồng người Việt ở Ucraina, có thể thấy rõ tỉ lệ di cư bất hợp pháp của người Việt ở Ucraina rất cao. Đặc điểm nổi bật này được thể hiện trước hết qua con số ước tính, có khoảng 10.000 người Việt Nam đang sinh sống ở đây nhưng các con số chính thức của các cơ quan quản lý nhập cư hay số người cư trú hợp pháp chỉ khoảng 35%[4] (khoảng hơn 3000 người). Có thể nói tình trạng này diễn ra ở rất nhiều nước Trung Âu và Đông Âu. Như ở Ba Lan, số lượng người Việt là khoảng 30-40 nghìn người, trong số đó số người định cư hợp pháp chỉ khoảng 6000 người (15%).[5] Khác với cộng đồng Việt kiều ở Mỹ và Pháp, hầu hết đã nhập quốc tịch và là công dân của nước sở tại, đa phần cộng đồng người Việt ở Ucraina là công dân có quốc tịch Việt Nam, mang hộ chiếu Việt Nam, định cư, làm ăn sinh sống tại đây. Cộng đồng này phát triển mạnh mẽ vào giai đoạn những năm cuối thế kỷ XX. Ngoài một số lượng ít học tập làm việc tại Ucraina và ở lại, phần lớn người Việt từ Liên bang Nga, các nước Liên Xô cũ và Việt Nam đã di cư tới đây từ những năm 1990 trở lại. Giai đoạn đầu họ đến đây làm ăn, buôn bán một cách tự phát, kiếm sống. Nhưng dần dần cùng với quá trình phát triển của nền kinh tế thị trường và vị trí thuận lợi trong việc làm ăn buôn bán với các nước SNG, Ucraina trở thành điểm trung chuyển hàng hóa, trở thành “chợ trung tâm”. Cộng đồng người Việt ở Ucraina làm ăn buôn bán phát đạt, họ quyết định trụ lại. Kinh doanh trở thành nghề chính không chỉ với những người đến sau mà cả với những người định cư trước đó. Họ bắt đầu ổn định cuộc sống, thành lập các công ty, mở cửa hàng kinh doanh, cho con cái theo học trong các trường Ucraina. Những nhu cầu về một tổ chức cộng đồng ổn định, hội nhập sâu, hòa nhập với người bản xứ trở thành nhu cầu tất yếu. Hầu như mọi người đều mong muốn có được tư cách pháp nhân đàng hoàng để sinh sống làm ăn.

Theo pháp luật Ucraina, về cư trú khi có việc làm chính thức trong một công ty, nhà máy hoặc được nhận vào học tại một trường đại học, trung cấp… sẽ đủ điều kiện được đăng ký cư trú có thời hạn. Nếu người nước ngoài chỉ đi chợ buôn bán kiếm sống thì không được đăng ký cư trú. Đầu những năm 2000, do triển khai chính sách mới để đối phó với dòng người nhập cư bất hợp pháp vào Ucraina ngày càng tăng, đặc biệt từ khi Mỹ đánh Afganistan, chính quyền sở tại đã tăng cường và giám sát chặt chẽ hơn đối với người nước ngoài, trong đó có người Việt Nam. Do đó những người chưa có đăng ký cư trú hợp pháp đã bị cơ quan chức năng phát hiện và bắt giữ, tạm giam. Những trường hợp này khi có hội đồng hương đứng ra bảo lãnh thì thường được thả ra. Pháp luật Ucraina hiện nay quy định 3 đối tượng có thể được hưởng quy chế cư trú  tại Ucraina:

– Đã sinh sống lâu dài;

– Có giấy phép lao động của Bộ Lao động cấp;

– Đang học tập tại các trường đại học, dạy nghề…[6]

Tuy nhiên trên thực tế, khi áp dụng với công dân Việt Nam, nhất là với những người chỉ cần cù buôn bán làm ăn lương thiện, không vi phạm luật lệ buôn bán khác thì cũng có những châm chước nhất định. Còn với những phần tử gây rối, gây mất trật tự trong cộng đồng, có các vi phạm pháp luật, vi phạm hình sự thì cơ quan chức năng tích cực ngăn chặn và trừng trị. Song, Đại sứ quán Việt Nam tại Ucraina và nước bạn luôn tạo điều kiện tốt nhất để xây dựng một cộng đồng hòa nhập, gắn bó với địa phương. Mặc dù một vài trường hợp, ở một số địa phương còn xảy ra những vụ tiêu cực từ phía các viên chức thực thi pháp luật, công dân ta bị gây khó dễ, thậm chí bị cư xử thô bạo nhưng nhìn chung chính quyền và nhân dân Ucraina vẫn giữ được tình cảm và thái độ đối xử tốt đối với cộng đồng Việt Nam, họ luôn tạo những điều kiện thuận lợi cho công dân ta làm ăn sinh sống hợp pháp.

– Hoạt động kinh doanh của cộng đồng người Việt tại Ucraina

Vào những năm 1990, cùng với việc mở cửa tự do thương mại, ở Ucraina, việc buôn bán trên đường phố cũng bùng nổ. Tại các công viên, quảng trường, hè phố Ucraina xuất hiện nhiều quầy hàng. Hiện nay, ở các chợ hoặc các trung tâm thương mại: như chợ Barasonova – một đầu mối buôn bán rất lớn của Kharkov và các tỉnh lân cận, thì hơn phân nửa số quầy hàng do người Việt quản lý. Văn phòng Ban quản lý có hẳn một bộ phận phiên dịch cho người Việt. Ở đây người mua bán cũng giống như chợ An Đông (TP Hồ Chí Minh) nhưng quy mô lớn hơn nhiều. Chợ lúc nào cũng nhộn nhịp, đa phần là bán hàng dệt may, giày dép… của người lớn và trẻ em. Ngoài hoạt động buôn bán, cộng đồng người Việt cũng phát triển hệ thống nhà hàng ẩm thực. Nhiều nhà hàng được trang trí theo kiểu Á Đông, phù hợp với truyền thống văn hóa và ẩm thực của dân tộc tại các thành phố lớn và nhiều nhất là ở Kharcov, Kiev như: “Hà Nội quán” của vợ chồng anh chị Nguyễn Nhật Tiến, một nhà hàng lớn, cao cấp duy nhất của người Việt ngay trung tâm thành phố, chuyên phục vụ cho khách hạng sang và các đoàn chính khách, với ba khu ẩm thực chính là Việt Nam, Ucraina và Nhật Bản. Bên cạnh đó, trong cộng đồng người Việt đã xuất hiện các công ty thương mại, trung tâm buôn bán, văn phòng du lịch, phòng khám Đông y… Đến Ucraina, đặc biệt là thành phố Kharkov – “thủ phủ” của người Việt, có lẽ ai cũng được nghe nhắc đến Tập đoàn Technocom do ông Phạm Nhật Vượng làm Chủ tịch tập đoàn và cũng là Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam toàn Ucraina. Đây là một doanh nghiệp hàng đầu của người Việt tại Ucraina, tạo công ăn việc làm cho gần 4.000 lao động Ucraina. Được biết, Technocom đã phát triển quy mô, đầu tư xây dựng ba nhà máy sản xuất mì ăn liền thương hiệu MIVINA (sau này bán lại cho Thụy Điển), một nhà máy sản xuất gia vị, một nhà máy in và cả một trung tâm y tế Phương Đông với tổng vốn hàng vài chục triệu USD. Các sản phẩm của Technocom có mặt khắp các siêu thị, chiếm 70 – 80% thị phần ở Ucraina và cả xuất khẩu sang Nga[7]. Tại đây, cộng đồng ta cũng đã thành lập Hiệp hội các nhà doanh nghiệp Việt Nam toàn Ucraina và 3 chi hội doanh nghiệp ở Kiev, Kharkov và Odessa. Các hội doanh nghiệp này đã có những mối quan hệ gắn kết làm ăn, buôn bán kinh doanh với các doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp Ucraina, thúc đẩy việc gia tăng xuất nhập khẩu hàng hóa giữa hai nước. Theo số liệu của Cục Hải quan nhà nước Ucraina, năm 2008, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Ucraina đạt 339,2 triệu USD. Năm 2009, tuy chịu ảnh hưởng của suy thoái kinh tế toàn cầu, kim ngạch thương mại giữa hai nước vẫn tăng lên 360,6 triệu USD, trong đó xuất khẩu tăng 244,3 triệu USD, tăng 45% so với năm 2008.[8]

Nhiều doanh nghiệp Việt Kiều Ukraine thành đạt đã và đang đẩy mạnh đầu tư về Việt Nam. Technocom của Phạm Nhật Vượng, Lê Viết Lam, Trần Minh Sơn đã đầu tư về Việt Nam với khách sạn Hòn Ngọc Việt ở Hòn Tre (Nha Trang) và tòa tháp đôi Vincom 21 tầng ở Hà Nội. Tất cả tiền đầu tư khoảng 80 triệu USD.[9] Hay theo số liệu thống kê của Sở Kế hoạch và Đầu tư Đà Nẵng, các doanh nghiệp Việt kiều Ucraina đầu tư hiện đang đầu tư 10 dự án với tổng số vốn gần 2 tỷ USD, trong đó có một số dự án lớn như: Khu du lịch Bà Nà – Suối Mơ, Khu du lịch Bãi Bắc, Khu thương mại dịch vụ ven Sông Hàn, Khu đô thị sinh thái Hoà Xuân, Khu du lịch Sunrise – Bắc Mỹ An…[10]

– Tổ chức cộng đồng người Việt ở Ucraina

Người Việt ở Ucraina thường sống tại các thành phố lớn như Kharcov, Kiev, Odessa, Đonhetsk, Krivorok… Phần lớn trong số người di cư Việt Nam là tri thức, sau đó là công nhân, nông dân chiếm thiểu số. Có thể nói người di cư tại Ucraina là một cộng đồng có tính tổ chức cao, trước hết do họ có một mạng lưới quan hệ cá nhân rất chặt chẽ mang tính gia đình, hàng xóm, bạn bè; thứ hai là có những mối quan hệ do các tổ chức thiết lập.

Tổ chức xã hội đầu tiên của người Việt ở Ucraina gắn liền với sự phát triển chung của quan hệ Việt Nam – Liên Xô trong những năm 50 – 60 và Hội hữu nghị Việt – Xô đã được chính thức thành lập. Khi Liên Xô tan rã, Hội hữu nghị Việt – Xô đứng trước những thử thách to lớn, tại Cộng hòa Ucraina đã ra đời hội hữu nghị riêng với Việt Nam: Hội Ucraina – Việt Nam. Ngày 27/11/1994, Hội hữu nghị Việt Nam – Ucraina chính thức ra đời, đánh dấu bước phát triển mới trong quan hệ nhiều mặt giữa hai nước.

Tại các thành phố có người Việt sinh sống đều thành lập hội đồng hương Việt Nam. Họ chia sẻ nhau từ công ăn việc làm, giúp nhau xây dựng một lối sống thương yêu, đùm bọc và nương tựa nhau. Hội Việt kiều lập ra một bản Hương ước với tất cả các điều khoản quy định để làm sao mỗi một người trong cộng đồng đều trở thành một con người tốt, sống hữu ích. Hiếm có một cộng đồng người Việt nào ở nước ngoài với khoảng 8.000 – 10.000 người mà được cộng đồng người Hoa vốn có trên 20.000 người ở Ukraine muốn xin gia nhập sinh hoạt chung, vì họ thấy ở đó như một mái ấm của tình thương yêu. Phó giáo sư – tiến sĩ Vũ Dương Huân, Đại sứ Việt Nam tại Ukraine nói: “Từ Bộ trưởng Ngoại giao A.Zlenko đến lãnh đạo các tỉnh, thành phố đều khen ngợi bà con người Việt là cởi mở, chân tình, cần cù, sáng tạo, có tính tổ chức cao và chấp hành luật pháp tốt“.[11] Trong đó phải kể đến Hội người Việt Nam lớn nhất ở tỉnh Kharcov. Đây được coi là hội người Việt Nam tiêu biểu nhất ở Ucraina với cơ cấu tổ chức khá chặt chẽ và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên cộng đồng người Việt ở Ucraina vững chắc và ổn định. Năm 1998, dưới sự bảo trợ của hai mạnh thường quân Lê Viết Lam và Phạm Nhật Vượng, Hội người Việt Nam tỉnh Khác Cốp đã ra đời và tháng 10/2002, Hội đã được chính thức kết nạp vào Hiệp hội các dân tộc thiểu số của Ucraina.

Về cơ cấu tổ chức: Ban Chấp hành Hội gồm 1 Chủ tịch và 5 phó chủ tịch. Chủ tịch là người đứng đầu phụ trách chung, còn các Phó chủ tịch được phân công phụ trách các ban (Trưởng ban). Các Ban chức năng của hội gồm: Ban Ngoại giao có nhiệm vụ thảo ra chiến lược ngoại giao, tiến hành các hoạt động ngoại giao, đảm nhiệm công tác từ thiện đối với địa phương; Ban công tác cộng đồng có nhiệm vụ phát triển hội viên, ổn định cộng đồng tại các kí túc xá, các chợ, làm công tác hiếu hỉ, giúp đỡ nhà trẻ, trưởng tiểu học Mùa xuân; Ban công tác Đoàn thể có nhiệm vụ công tác Đảng trong cộng đồng và tổ chức đoàn thể khác; Ban Tuyên truyền cổ động có nhiệm vụ phát hành báo Tuần tin Quê hương, tuyên truyền, cổ động, tổ chức hội họp; Ban tài chính có nhiệm vụ cân đối quỹ hội, thu chi, quyên góp từ thiện…; Ban văn hóa, Thể thao có nhiệm vụ tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao và cộng đồng; Ban Hòa giải và chống tệ nạn trong cộng đồng với nhiệm vụ hòa giải các mâu thuẫn, hiềm khích, phối hợp với chính quyền tỉnh Kharcov, với Đại sứ quán đấu tranh chống tệ nạn xã hội và các phần tử phạm pháp là người Việt Nam tại tỉnh Kharcov. Với bộ máy tổ chức như vậy, chúng ta cố thể hình dung ra đây là một xã hội thu nhỏ của nhà nước Việt Nam tại tỉnh Kharcov. Điều quan trọng hơn cả là Hội, các Ban của Hội đều có uy lực rất lớn đối với mỗi người Việt Nam đang làm ăn, sinh sống tại đây, tức là dân buôn bán, kinh doanh “rất sợ” họ.

Về hoạt động của Hội người Việt Nam tại tỉnh Kharcov: Kể từ khi được thành lập tới nay, Hội đã có những hoạt động đáng kể:

Thứ nhất, hoạt động đối ngoại: Hội đã tạo dựng được mối quan hệ thân thiện với các cơ quan hữu quan chính quyền địa phương, đặc biệt với cơ quan công an của tỉnh Kharcov. Do đó đã tạo được điều kiện thuận lợi cho người Việt Nam được làm ăn sinh sống hợp pháp, được tôn trọng và bảo đảm an toàn trên đất bạn. Đặc biệt, tháng 10 năm 2002, cộng đồng người Việt Nam tại tỉnh Kharcov được chính thức kết nạp vào hiệp hội các dân tộc thiểu số Ucraina. Đây là mốc quan trọng đánh dấu sự lớn mạnh của Hội cũng như sự công nhận của chính quyền sở tại đối với cộng đồng người Việt Nam.

Thứ hai, công tác cộng đồng: cộng đồng người Việt Nam ở SNG nói chung và ở Kharcov nói riêng, có hoàn cảnh khác nhau nhưng phần lớn làm ăn sinh sống có tính chất tạm bợ và sống chủ yếu tại các ký túc xá. Công tác đảm bảo cuộc sống ổn định cho bà con, hỗ trợ họ trong việc cải thiện điều kiện ăn ở, sinh hoạt cả về vật chất lẫn tinh thần có vai trò rất quan trọng. Đến nay, Hội đã vận động được phần lớn người Việt Nam tại tỉnh Kharcov gia nhập Hội. Đồng thời, Hội cũng đã giải quyết nhiệm vụ mâu thuẫn nội bộ, xử lý nghiêm khắc các trường hợp vi phạm nguyên tắc của Hội.

Thứ ba, công tác từ thiện: Hội đã làm tốt công tác từ thiện như quyên góp tiền gửi về giúp đỡ đồng bào trong nước bị thiên tai, hỗ trợ một số người Việt Nam ốm đau, không nơi nương tựa và đưa họ về nước chữa trị, hỗ trợ các cựu chiến binh, trẻ mồ côi của tỉnh Kharcov …

Thứ tư, công tác văn hóa, thể thao: người Việt Nam ở nước ngoài do sống xa quê hương đất nước nên nhu cầu đời sống tinh thần rất cấp thiết. Đáp ứng nhu cầu chính đáng của đa số bà con, Hội thường xuyên tổ chức các chương trình giao lưu thể thao, văn hóa. Các hoạt động này cũng được Ban công tác cộng đồng của Đại sứ quán Việt Nam tại Ucraina quan tâm phối hợp với sự tham gia của nhiều văn nghệ sỹ từ trong nước sang. Các hoạt động tốt đẹp và thiết thực này đã để lại ấn tượng tốt đẹp cho người Việt Nam xa xứ.

Thứ năm, công tác giáo dục tư tưởng và tuyên truyền cổ động: tuần san “Tuần tin quê hương” đã thực sự là tờ báo chung của cả cộng đồng, thể hiện tính giáo dục rất cao thông qua các chuyên mục: những ngang trái cuộc đời, Lương tâm và trách nhiệm, Trong ốp ngoài chợ… Tờ Tuần tin Quê hương còn sử dụng để phê phán một ai đó vi phạm luật pháp và đạo đức. Ví dụ phê phán tệ ăn cắp, quỵt nợ hoặc có hành động trái đạo lý. Tờ báo như một cơ quan ngôn luận tập hợp, đoàn kết và góp phần định hướng cho cộng đồng một nếp sống đạo đức, hướng về đất nước và tương thân, tương trợ nhau.

Thứ sáu, công tác phát triển Đảng. Trong điều kiện và hoàn cảnh sinh sống tự do ở nước ngoài, hơn nữa tại quốc gia mà Đảng cộng sản từ một đảng lãnh đạo tuyệt đối toàn bộ đất nước nay gần như bị loại và đặt ra ngoài vòng pháp luật, thì công tác xây dựng Đảng cộng sản Việt Nam tại đó quả thực như một điều gì không tưởng và xa vời.

– Đóng góp của cộng đồng người Việt cho nước sở tại:

Cộng đồng luôn luôn nỗ lực để có thể hội nhập vào nước sở tại, đồng thời giữ gìn bản sắc của mình, góp phần đa dạng văn hóa đặc biệt văn hóa ẩm thực, thúc đẩy quan hệ hợp tác giữa hai nước, đặc biệt là cầu nối về kinh tế và thương mại. Năm 2009, kim ngạch thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Ucraina đạt 360,6 triệu USD, trong đó có đóng góp lớn của cộng đồng người Việt tại nước này. Đặc biệt tập đoàn Technocom hàng năm đóng thuế nhiều nhất cho tỉnh Kharcov.[12]

Về thái độ của người Ucraina đối với cộng đồng người Việt: đa số người Ucraina cho rằng những người mới từ phía đông xa xôi đến đều cần cù, thông minh và trung thực. Người Việt Nam nhập cư chủ yếu là có giáo dục cao, lành nghề, có khả năng lập nghiệp và sử dụng các kĩ năng nghề nghiệp của mình. Nhiều người trong số họ được đào tạo về kĩ thuật và nghệ thuật, một số đã có bằng tiến sĩ. Tuy nhiên, những năm gần đây, quan điểm của người Ucraina về người Việt đã đã có những thay đổi, bất lợi hơn cho cộng đồng người Việt, có thể là do số người nhập cư ngày càng tăng, làm vi phạm pháp luật của nhà nước sở tại.

Tóm lại, cộng đồng người Việt ở Ucraina có nguồn gốc từ những năm 50-60 của thể kỷ trước, những người định cư đầu tiên là các sinh viên, nghiên cứu sinh. Cộng đồng phát triển mạnh vào những năm 1990 trở lại đây. Cho đến nay, không có số liệu chính xác về số lượng người Việt định cư làm ăn sinh sống ở Ucraina, các con số ước tính khoảng 8000 – 10.000 người. Hầu hết người Việt ở Ucraina kinh doanh, buôn bán, trong giai đoạn đầu những năm chuyển đổi chủ yếu là kiếm sống, nhưng đến giai đoạn hiện nay đã phát triển thành những doanh nghiệp lớn. Từ giai đoạn làm ăn không chuyên nghiệp, tam bợ nay nhiều người đã trở nên chuyên nghiệp hơn, có chủ trương ở lại làm ăn lâu dài. Cộng đồng người Việt ở Ucraina có tính tổ chức cao, có khả năng bám trụ và có khả năng hội nhập tốt, có mối quan hệ chặt chẽ với Việt Nam, đa phần họ là các doanh nhân, trong số đó có nhiều doanh nhân tri thức. Ngoài ra, khác với các cộng đồng Việt kiều ở Pháp hay ở Mỹ, bà con người Việt ở Ucraina vẫn mang quốc tịch Việt Nam, có mối quan hệ chặt chẽ gắn bó với quê hương, nhiều người trong số họ cũng chỉ muốn ở lại một thời gian để kiếm tiền chứ không từ bỏ quốc tịch Việt Nam, định cư vĩnh viễn. Nhiều doanh nghiệp và các doanh nhân thành đạt ở Ucraina đã có dự án đầu tư về trong nước góp phần phát triển quê hương cũng như tăng cường hợp tác toàn diện giữa hai nước.

TÀI LIỆU THAM KHẢO CHÍNH

  1. Học viện Quan hệ quốc tế, Bộ Ngoại giao Việt Nam – Đại sứ quán Ucraina tại Việt Nam, Hội thảo quốc tế Mười năm quan hệ Việt Nam – Ucraina: Hiện trạng và triển vọng, Hà Nội 2002.
  2. Nghị quyết số 36/NQ – TW  ngày 26/3/2004 của Bộ Chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài.
  3. Nguyễn Quang Thuấn, Cộng đồng các quốc gia độc lập: Quá trình hình thành và phát triển, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2006.
  4. Vũ Dương Huân, Quan hệ Việt Nam – Ucraina, Nghiên cứu châu Âu, Số 2 (56)/2004.
  5. Vũ Dương Huân, Cộng đồng người Việt Nam tại Ucraina: Nhân tố quan trọng trong quan hệ giữa hai nước từng bước hội nhập vào xã hội nước sở tại, Nghiên cứu châu Âu, Số 3 (63)/2005.
  6. Vũ Dương Huân, Hợp tác giáo dục Việt Nam – Ucraina: Hiện trạng và triển vọng, Nghiên cứu châu Âu, Số 2 (56)/2004.
  7. Vũ Chí Lộc, Cộng đồng người Việt Nam ở Khắc Cốp (Ucraina): Nhìn từ hai phía, Nghiên cứu châu Âu, Số 4 (52)/2003.


* Khoa Lịch sử, ĐHSP Hà Nội 2.

** Khoa Lịch sử, ĐHSP Hà Nội

[1] Nghị quyết số 36/NQ – TW  ngày 26/3/2004 của Bộ chính trị về công tác đối với người Việt Nam ở nước ngoài, http://mofa.gov.vn/vi/vd- quantam/ns041215094700.

[2] Theo TS. Ngô Duy Ngọ – Phó đại sứ, Đại sứ quán ViệtNam tại Ucraina nhiệm kỳ 2003-2006

[4] Theo TS. Ngô Duy Ngọ – Phó đại sứ, Đại sứ quán ViệtNam tại Ucraina nhiệm kỳ 2003-2006

[5] Số liệu thống kê của Ba Lan năm 2008.

[6] Học viện Quan hệ quốc tế, Bộ Ngoại giao Việt Nam – Đại sứ quán Ucraina tại Việt Nam, Hội thảo quốc tế Mười năm quan hệ Việt Nam – Ucraina: Hiên trạng và triển vọng, Hà Nội 2002, tr.75.

[12] Theo TS. Ngô Duy Ngọ – Phó đại sứ, Đại sứ quán ViệtNam tại Ucraina nhiệm kỳ 2003-2006

Advertisements

About Văn Ngọc Thành

Dạy học nên phải học
Bài này đã được đăng trong Archives, Articles, International relations và được gắn thẻ , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s