HY LẠP: CUỘC KHỦNG HOẢNG ĐANG CHUYỂN TỪ TÀI CHÍNH SANG CHÍNH TRỊ

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM

Tài liệu tham khảo đặc biệt

Thứ tư, ngày 7/3/2012

TTXVN (Niu Yc 28/2)

Mạng phân tích thông tin tình báo chiến lược Stratforcủa Mỹ, ngày 28/2, cho rằng trong những năm qua, khi cuộc khủng hoảng diễn ra, các nước châu Âu mới chỉ tập trung vào việc ngăn chặn Hy Lạp khỏi vỡ nợ chứ chưa chuẩn bị sẵn sàng cho những tác động tiềm tàng của việc Hy Lạp vỡ nợ. Điều này đang làm thay đổi mối quan hệ giữa Hy Lạp và châu Âu trong khi các xu hướng xã hội đang nổi lên ở Hy Lạp cho thấy những thay đổi trong mối quan hệ giữa tầng lớp lãnh đạo chính trị và người dân Hy Lạp. Những xu hướng này sẽ tiếp tục khi cuộc khủng hoảng chuyển đổi từ một cuộc khủng hoảng tài chính sang một cuộc khủng hoảng chính trị.

Kể từ khi cuộc khủng hoảng tài chính bắt đầu năm 2008, hành động của các nhà lãnh đạo châu Âu đã bị dẫn dắt bởi yêu cầu cấp thiết là bằng mọi giá giữ cho Hy Lạp không vỡ nợ đối với khoản nợ quốc gia khổng lồ của nước này. Ngay cả khi mất đi sự ủng hộ ở trong nước và thậm chí là Hy Lạp dường như không sẵn sàng hoặc không thể hoàn trả khoản tiền châu Âu đã rót vào nước này, các chính trị gia châu Âu vẫn ưu tiên việc ngăn chặn Hy Lạp vỡ nợ để bảo vệ đồng euro, và có thể là Liên minh châu Âu (EU), khỏi sụp đổ. Tuy nhiên, bây giờ, điều này có thể đang thay đổi, cùng với sự thay đổi trong quan hệ giữa Hy Lạp với phần còn lại của châu Âu và giữa giới chính trị Hy Lạp với người dân.

Khi Hy Lạp nhận gói cứu trợ thứ nhất trong năm 2010, viễn cảnh Hy Lạp vỡ nợ và một cuộc lây lan tải chính đồng nghĩa với khả năng chắc chắn phá huỷ lẫn nhau giữa Hy Lạp và phần còn lại của châu Âu. Nếu châu Âu không tiếp tục chi tiền, Hy Lạp sẽ phá sản và nếu Hy Lạp phá sản, nhiều nước châu Âu khác cũng sẽ rơi vào tình cảnh tương tự. Tuy nhiên, nếu không có những nỗ lực cải cách lớn ở Hy Lạp, hoặc ít nhất là thể hiện sự nỗ lực, việc tiếp tục cứu trợ sẽ không được chấp nhận về mặt chính trị ở các nước châu Âu khác. Điều này dẫn đến sự đi tới đi lui giữa Hy Lạp và châu Âu. Hy Lạp không đáp ứng được những cam kết cải cách của mình, châu Âu giữ nguồn tiền lại và yêu cầu có thêm các biện pháp thắt lưng buộc bụng; Hy Lạp định thực hiện thêm các biện pháp thắt lưng buộc bụng, nhưng ngay khi Hy Lạp có vẻ như trên bờ vực vỡ nợ, nguồn tiền của châu Âu được nối lại và ngăn chặn thảm họa xảy ra. Tuy nhiên, sau 2 năm, sự cân bằng này có thể đang thay đổi.

Châu Âu đã có thời gian để cô lập những khoản nợ xấu tiềm tàng của Hy Lạp và xây dựng khả năng phòng thủ về thể chế chống lại sự lây lan, tạo vùng đệm cho bản thân chống lại những hậu quả của việc Hy Lạp vỡ nợ. Khó có thể tìm ra số liệu chính xác các thực thể châu Âu đã giảm được bao nhiêu mức độ thiệt hại của mình với khoảng 350 tỷ euro (469 tỷ USD) nợ tư nhân và công của Hy Lạp, nhưng trong vài năm qua, Ngân hàng Trung ương châu Âu đã thực hiện những bước đi chưa từng có để giảm thiểu mối đe dọa này. Sau 3 năm cải cách khó khăn, tình hình của Hy Lạp chỉ xấu đi. Hy Lạp đang bước vào năm suy thoái thứ 5 với tỷ lệ thất nghiệp khoảng 25%. Những lợi ích của việc tránh vỡ nợ và vẫn ở trong Eurozone đã trở nên ít rõ ràng hơn đối với dân thường Hy Lạp, tương tự như thế cũng là những lợi ích lâu dài của việc tăng cường chính sách thắt lưng buộc bụng. Những thảo luận về việc Hy Lạp vỡ nợ, điều từng là cấm kỵ, đã trở nên nổi bật ở Hy Lạp và những nơi khác ở châu Âu.

Stratfor đánh giá cuộc khủng hoảng của châu Âu về bản chất là cuộc khủng hoảng chính trị chứ không phải là khủng hoảng kinh tế. Điều kiện tài chính của châu Âu sẽ xấu đi và sự khác biệt về điều kiện xã hội và kinh tế giữa các nước thành viên EU sẽ kết hợp với sự mất mát về chủ quyền quốc gia (trong nhận thức hoặc trên thực tế) làm gia tăng tâm lý dân tộc chủ nghĩa đưa thêm ý thức hệ cấp tiến vào dòng chính thống và cuối cùng là dẫn đến sự rạn vỡ cơ bản trong hệ thống được tạo ra bởi những khác biệt về chính trị, chứ không phải là kinh tế.

Do đó Stratfor dự báo sẽ có những thay đổi xã hội nhất định xảy ra ở mỗi nước châu Âu. Sự thay đổi đó có thể bắt đầu ở Hy Lạp, nơi gần đây Stratfor thấy có nhiều sự kiện bất thường: bạo lực tại các cuộc biểu tình xã hội, sự ủng hộ đối với các ý thức hệ chính trị thay thế tăng lên và sự hiện diện ngày càng giảm đi của các thành phần xã hội ôn hòa xảy ra đồng thời với việc nhiều người rời bỏ các khu vực thành thị hoặc di cư để kiếm việc làm Những sự kiện này báo hiệu sự chuyển đổi từ một cuộc khủng hoảng cơ bản là tài chính sang một cuộc khủng hoảng cơ bản là chính trị ở Hy Lạp – một xu hướng có thể lan rộng ra toàn châu Âu.

Các cuộc biểu tình của Hy Lạp

Sự kiện bất bình thường đầu tiên ở Hy Lạp là tình trạng bạo lực trong các cuộc biểu tình của dân chúng ở Aten trước khi Quốc hội thông qua gói thắt lưng buộc bụng ngày 12/2. Hy Lạp đã ở trong tình trạng có biểu tình phản đối các biện pháp thắt lưng buộc bụng gần như liên tục trong năm qua, và đây là lần đầu tiên một số lượng tương đối nhỏ người biểu tình biến một cuộc tuần hành có tổ chức thành bạo lực. Đến khi sự cố kết thúc, 48 tòa nhà tại Aten đã bị đốt cháy; 150 cửa hàng bị cướp phá; 100 người, trong đó có 68 cảnh sát, bị thương; 130 người bị bắt giữ. Các vụ quấy phá tương tự, nhưng ở mức độ kiềm chế hơn, tiếp tục diễn ra hôm thứ 7 liên tiếp, trước khi Quốc hội thông qua thêm một gói cắt giảm ngân sách trị giá 325 triệu euro.

Trong 2 năm qua, Hy Lạp đã thông qua ít nhất là 5 gói thắt lưng buộc bụng lớn, nên việc Quốc hội bỏ phiếu hôm 12/2 không quá đặc biệt. Hơn nữa, mặc dù cuộc biểu tình vào hôm 11-12/2, với khoảng 80.000 người là một trong nhưng cuộc biểu tình lớn gần đây, nhưng vẫn nhỏ hơn các cuộc biểu tình có từ 100.000 đến 120.000 người tham gia trong tháng 6, 7/2011. Hơn nữa, bất kể mức độ thường xuyên và quy mô của các cuộc biểu tình, bạo lực vẫn là hiếm và không vượt quá mức độ của các vụ vạ chạm nhỏ giữa số ít người biểu tình với cảnh sát. Được biết những người biểu tình hòa bình đã kiềm chế hoặc trả đũa những kẻ phá rối đeo mặt nạ hoặc trùm đầu – những kẻ chiếm số ít và quan tâm đến việc kích động rối loạn hơn là việc những than phiền của mình được giải quyết. Nếu các sự cố bạo lực như ngày 12/2 tiếp tục diễn ra, điều đó có thể ám chỉ một sự thay đổi về bản chất của tình hình bất ổn xã hội tại Hy Lạp

Sự nổi lên của cánh tả

Chính phủ Hy Lạp hiện tại, gồm đảng bảo thủ Dân chủ mới (ND), Phong trào Xã hội chủ nghĩa Hy Lạp (PASOK) và đảng Nhân dân chính thống giáo cánh hữu, dự kiến chỉ tồn tại đủ lâu để thông qua những cải cách không được lòng dân chúng nhằm đạt được gói cứu trợ thứ hai cho Hy Lạp và sự chấp thuận của EU và IMF. Khi hoàn thành được điều này, Hy Lạp đã công bố ý định tổ chức tổng tuyển cử vào tháng 4. Đây là bối cảnh cho yếu tố bất thường thứ 2 ở Hy Lạp: sự ủng hộ đối với những đảng phái cánh tả tăng lên.

Trong lịch sử, ND và PASOK đã thống trị đời sống chính trị Hy Lạp, luân phiên nắm quyền trong nhiều thập niên qua. Trong cuộc tổng tuyên cứ 2009 hai đảng này giành 77% tổng số phiếu, một minh chứng cho ảnh hưởng tương đối hạn chế của các đảng phái nhỏ và cấp tiến hơn. Trong những tuần gần đây, sự chỉ trích công khai của ND đối với các biện pháp thắt lưng buộc bụng đã làm gia tăng đáng kể sự ủng hộ đối với đảng này, đạt tới mức 30%. Trước cuộc bỏ phiếu ngày 12/2 của Quốc hội, ND dườngnhư ở vị thế tốt nhất cho cuộc bầu cử sắp tới.

Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau khi ND và PASOK bỏ phiếu thông qua gói thắt lưng buộc bụng mới nhất, cả 2 đảng chứng kiến xếp hạng của họ trong các cuộc thăm dò ý kiến giảm xuống mức thấp nhất từ trước tới nay, ND chỉ giành được 19% trong một số cuộc thăm dò, giảm 10% so với trước khi bỏ phiếu thông qua tại Quốc hội. Các cuộc thăm dò này cũng cho thấy đảng phái cánh tả cùng nhau giành khoảng 37%, so với tổng cộng 32% số phiếu của ND và PASOK. Cả 3 đảng cánh tả đều phản đối các điều kiện của gói cứu trợ Hy Lạp. Lãnh đạo đảng Cộng sản Hy Lạp Aleka Papariga thậm chí còn tuyên bố rằng đơn phương vỡ nợ là phương cách duy nhất cho Hy Lạp.

Khi nào việc tránh vỡ nợ vẫn là yêu cầu cơ bản của Hy Lạp, các chính trị gia Hy Lạp, không phân biệt hệ tư tưởng, có rất ít sự lựa chọn , ngoài việc thông qua bất cứ biện pháp thắt lưng buộc bụng nào mà EU và IMF yêu cầu. Bây giờ, khi việc Hy Lạp vỡ nợ ít đe dọa châu Âu hơn, các chính trị gia Hy Lạp sẽ mất sự ủng hộ và sự quan tâm của các cường quốc châu Âu, điều giúp họ phớt lờ ý chí chính trị và xã hội trong nước. Hơn nữa, khi người dân Hy Lạp mệt mỏi với tình thế của mình, các giải pháp thay thế như vỡ nợ sẽ được coi là ít cực đoan hơn và sẽ được dân chúng chấp nhận hơn. Ảnh hưởng của các chính trị gia chính thống ở Hy Lạp, những người đang hợp tác với châu Âu để tránh phá sản, có thể suy yếu cả ở Hy Lạp và trên toàn châu Âu.

Những thay đổi của dân chúng Hy Lạp

Cùng với tình trạng bạo lực trong các cuộc biểu tình vả sự được lòng dân đang tăng lên của các đảng phái cánh tả, sự phân bổ lại các tầng lớp dân chúng Hy Lạp đang góp phần cho sự thay đổi xã hội đang nổi lên ớ Hy Lạp. Các thành phần ôn hòa trong xã hội Hy Lạp đang rời bỏ Aten và các thành phố lớn khác và một số đang rời bỏ Hy Lạp. Hiện tại khó có thể tìm được con số thống kê di trú nội bộ và đi cư ra nước ngoài của Hy Lạp, nhưng có nhiều bằng chứng cho thấy dân chúng đang rời bỏ các thành phố hoặc rời bỏ Hy Lạp với tốc độ ngày càng tăng lên. Hy Lạp có truyền thống di trú nội bộ và di cư ra nước ngoài mạnh mẽ trong những thời kỳ kinh tế khó khăn.

Hầu hết người Hy Lạp có thể gửi con ra nước ngoài học tập. Do ở Hy Lạp, thất nghiệp trong tầng lớp dưới 25 tuổi lên đến gần 50%, dường như rất ít người quay về nước. Tháng 9/2011, các nhà tổ chức của một chương trình do chính phủ tài trợ nhằm di dân đến Ôxtrâyia, đã bị choáng ngợp khi có đến hơn 12.000 người đăng ký gia nhập, trong khi chỉ thu hút được có 42 người trong năm 2010.

Những người không thể rời khỏi Hy Lạp thì bắt đầu làm đảo ngược quá trình đô thị hoá xảy ra ở các thành phố lớn của Hy Lạp cách đây một vài thập kỷ. Dân số của Hy Lạp khoảng 11 triệu thì riêng dân số của Aten là trên 4 triệu. Theo hiệp hội nông dân Hy Lạp, từ 2008 – 2010, thậm chí cả trước khi những cải cách thắt lưng buộc bụng bắt đầu có tác dụng, khoảng 38.000 thành viên cộng đồng doanh nghiệp trong nước bị mất hoặc bỏ công việc của họ ở thành phố và trở về nông thôn làm nông nghiệp. Hầu hết người Hy Lạp từ nông thôn ra thành phố vẫn còn các mối quan hệ với gia đình và đất ở quê.

Sau 4 năm suy thoái mà vẫn chưa thấy khả năng kết thúc và một chính phủ ngày càng mất khả năng kiểm soát tương lai của đất nước, những người Hy Lạp vẫn còn ở thành phố là những người không có mấy sự lựa chọn để cải thiện tình hình của họ và cũng là những người thấy rằng chính bản thân họ và Hy Lạp ngày càng không kiểm soát được hoàn cảnh của mình. Do các thành phần ôn hòa của xã hội rời các thành phố, họ để lại khoảng không lớn hơn cho những quan điểm cực đoan nổi lên. Điều này, cùng với những thay đổi nội bộ khác đang nổi lên ở Hy Lạp và những thay đổi cơ bản trong quan hệ của Hy Lạp với châu Âu, đang biến một cuộc khủng hoảng có trung tâm là tình hình tài chính của Hy Lạp thành một cuộc khủng hoảng chính trị giữa Hy Lạp và châu Âu và giữa chính phủ Hy Lạp với người dân cùa nước này.

Vì nhiều lý do, Hy Lạp là độc nhất vô nhị trong số các nước châu Âu và tiến triển của cuộc khủng hoảng ở Hy Lạp cũng sẽ là độc nhất vô nhị. Tuy nhiên, đây là trường hợp tốt để nghiên cứu những thứ có thể phát triển ở những nơi khác tại châu Âu. Stratfor tiếp tục theo dõi những xu hướng đang nổi lên ở Hy Lạp – các cuộc biểu tình mở đường cho bạo lực, sự nổi lên của các quan điểm chính trị cực đoan, quá trình đảo ngược của đô thị hoá và việc di cư nhanh chóng – xem chúng có xuất hiện ở các nước châu Âu khác không khi trung tâm của cuộc khủng hoảng của châu Âu chuyển từ lĩnh vực tài chính sang lĩnh vực chính trị.

About Văn Ngọc Thành

Dạy học nên phải học
This entry was posted in Archives, Articles, Teaching and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s