ÔXTRÂYLIA TRƯỚC THẾ KỶ CHÂU Á

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ bảy ngày 29/12/2012

TTXVN (Angiê 27/12)

(Bài phân tích của tác giả Kishore Mahbubani, thuộc Đại học quc gia Xinhgapo, đăng trên mạng tin “Chân trời chiên lược’’)

Với những nét đặc trưng của vị trí địa lý, lục địa châu Úc về mặt lý thuyết có đông người châu Á sinh sống. Ngoài ra do yếu tố lịch sử, Ôxtrâylia cũng là nơi sinh sống của đa số người phương Tây. Ngày nay, sự trùng hợp lịch sử này đang dần chấm dứt.

Ôxtrâylia trước những thích ứng đau đớn

Nước sẽ phải có những thích ứng đau đớn nhất trong thế kỷ châu Á chắc chắn là Ôxtrâylia. Giống như cường quốc phương Tây đang dần suy tàn, Ôxtrâylia cùng với Niu Dilân có thể sẽ vẫn là hình thái phương Tây duy nhất tại châu Á. Ngày nay, hiển nhiên Ôxtrâylia gắn với cường quốc Mỹ. Việc Ôxtrâylia mới đây cho phép 2.500 quân Mỹ đến đồn trú tại đảo Darwin rõ ràng cho thấy nước này tin rằng sự bảo trợ của Mỹ liên quan đến an ninh của họ. Tuy nhiên, cường quốc Mỹ sẽ tiếp tục suy yếu. Hiện có ít người Mỹ và Ôxtrâylia tin rằng với tốc độ như hiện nay nền kinh tế Mỹ sẽ tụt xuống vị trí thứ hai thế giới. Các số liệu của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cho thấy năm 1980, nước Mỹ chiếm 25% toàn bộ sức mua toàn cầu trong khi Trung Quốc chỉ chiếm 2,2%. Đến năm 2016, sức mua của Mỹ sẽ giảm xuống còn 17,6% trong khi của Trung Quốc sẽ tăng đạt mức 18%. Trong các điều kiện lịch sử thay đổi bi đát trên, sai lầm lớn mà Ôxtrâylia có thể mắc phải là tiếp tục tự hào về vai trò dẫn đường gắn với sức mạnh của phương Tây hay của Mỹ như một nguồn bảo đảm an ninh duy nhất. Mong muốn vẫn là một phần của phương Tây của họ là điều hoàn toàn dễ hiểu. Trong một cuộc phỏng vấn với báo “The Straits Times”, Ngoại trưởng Ôxtrâylia Bob Carr đã bày tỏ mong muốn trên như sau: “Vì những lý do ngôn ngữ, thể chế và các giá trị, Ôxtrâylia chắc chắn vẫn thuộc về phương Tây, đó là những gì chúng tôi đang có. Điều này lôi cuốn chúng tôi và làm chúng tôi trở nên trân trọng những đối tác hơn trước. Một nền dân chủ nghị viện, một ngành tư pháp độc lập, một môi trường báo chí tự do, tôn trọng nhân quyền-tất cả những điều này đều xuất phát từ truyền thống phương Tây. Những người nhập cư châu Á vừa mới đến đây. Họ mang đều xuất phát nền văn hóa, triển vọng của họ và đang thích ứng theo cách thức trên”.

Những suy nghĩ địa chính trị cứng nhắc

Lô gích bản sắc văn hóa không thể vượt qua những suy nghĩ địa chính trị cứng nhắc. Ví dụ: phương Tây đã hỗ trợ chế độ Apácthai của người thiểu số da trắng Nam Phi trong suốt cuộc Chiến tranh Lạnh bởi họ coi chế độ trên như một chiến lũy chống lại sự bành trướng của chế độ Xôviết tại châu Phi, Nhưng ngay khi Chiến tranh Lạnh kết thúc, Nam Phi đã mất đi lợi thế chiến lược và nhanh chóng bị phương Tây từ bỏ. Những gốc rễ văn hóa chung đã không được chú ý nữa. Để tránh những hiểu lầm, cần phải nhấn mạnh Ôxtrâylia – ngược lại với chế độ Apácthai tại Nam Phi – không phải là một phần “xa lạ” của châu Á. Theo năm tháng, Ôxtrâylia đã tương đối thích ứng với các nước láng giềng châu Á. Ôxtrâylia đang duy trì quan hệ chặt chẽ và hữu nghị với nhiều nước tại châu lục này.

Thực sự, Oxtrâylia có nhiều lợi ích tại châu Á. Thứ nhất, cùng với Xinhgapo, Malaixia, Niu Dilân và Anh, Ôxtrâylia là thành viên của Hiệp định Phòng thủ của 5 cường quốc (FPDA). FPDA được thành lập năm 1971, nhằm bổ sung cho các hiệp ước và hệ thống truyền thống song phương với Mỹ, các thỏa thuận song phương và hoạt động với ASEAN, Ôxtrâylia cũng đang hợp tác với Anh và Niu Dilân trong việc duy trì một cấu trúc hòa bình tại Đông Nam Á. Thứ hai, Ôxtrâylia đã thực hiện một chuỗi những dự án giáo dục và đào tạo thông qua cơ quan Phát triển Quốc tế Ôxtrâylia (AusAID) và các cơ quan chính phủ khác. Thực tế, AusAID đang tài trợ cho chương trình hợp tác và phát triển ASEAN-Ôxtrâylia nhằm giúp thực hiện Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) đến năm 2015. Chương trình này nhằm tập trung đào tạo khả năng thể chế của AEC bằng cách tài trợ cho nghiên cứu kinh tế và các hoạt động chính trị, thực hiện các dự án hỗ trợ các Nhà nước thành viên trong ASEAN còn kém phát triển và giúp nền “kinh tế xanh” của ASEAN vận hành. Tóm lại, Ôxtrâylia đã đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện chất lượng giáo dục và đào tạo cho các Nhà nước thành viên ASEAN. Thứ ba, Ôxtrâylia đã duy trì các kênh tiếp xúc chặt chẽ với các nước láng giêng châu Á, nhất là-với Nhật Bản và Inđônêxia. Nhật Bản và Ôxtrâylia đang duy trì mối quan hệ chặt chẽ về kinh tế bởi Nhật Bản là đối tác thương mại lớn nhất của Ôxtrâylia và là một nguồn huy động tài chính quan trọng. Năm 2007, Ôxtrâylia và Nhật Bản đã bắt đầu thực hiện các cuộc đàm phán về một hiệp định mậu dịch tự do song phương. Hai nước cũng đã hợp tác trong các lĩnh vực văn hóa, du lịch, quốc phòng và khoa học.

Ôxtrâylia cũng đang duy trì quan hệ tốt với Inđônêxia. Từ khi Inđônêxia giành độc lập, hai nước đã hợp tác trong các lĩnh vực cứu hộ ngư dân trên biển, thực thi luật pháp và tư pháp. Hai nước cũng đã ký kết một thỏa thuận an ninh vào tháng 6/2006 (với tên gọi Thỏa thuận Lombok) để thiết lập một khung pháp lý phát triển quan hệ an ninh song phương.

Trong giai đoạn 2011-2012, viện trợ của Ôxtrâylia cho Inđônêxia lên tới gần 558 triệu USD. Inđônêxia là nước tiếp nhận viện trợ lớn của ôxtrâylia. Hai nước cũng duy trì quan hệ thương mại và kinh tế lên tới 13,8 tỷ USD giai đoạn 2010-2011 và đầu tư song phương vào khoảng 5,7 tỷ USD năm 2010. Tầm qụan trọng trong quan hệ Ôxtrâylia-Inđônêxia được tóm tắt trong bài phát biểu của Thủ tướng Ôxtrâylia Paul Keating năm 1994, nhấn mạnh: “Không một nước nào có tầm quan trọng với Ôxtrâylia hơn Inđônêxia. Nếu chúng ta không thành công trong việc ổn định, duy trì và phát triển mối quan hệ song phương, mối quan hệ chính trị đối ngoại của chúng ta coi như chưa hoàn chỉnh”.

Chiến tranh Lạnh đã kết thúc từ lâu

Tuy nhiên, có những lợi thế mấ ôxtrâylia đã coi nhẹ. Khi quyền lực của phương Tây cai trị, Ôxtrâylia, với tư cách là chính quyền phương Tây, có thể dễ dàng thiết lập mối quan hệ hữu nghị với các nước láng giềng châu Á. Vì lý do đó, những tiếp xúc chặt chẽ của Ôxtrâylia, trước tiên với Luân Đôn và sau đó với Oasinhtơn, được đánh giá như một lợi thế hơn là một nghĩa vụ với khu vực. Việc Ôxtrâylia, ASEAN, Trung Quốc và phương Tây cùng một bên trong suốt cuộc Chiến tranh Lạnh, kéo dài từ 1950-1990, là yếu tố có lợi. Cuộc cạnh tranh địa chính trị mới sẽ diễn ra theo cách này hay cách khác giữa Mỹ và Trung Quốc. Vì lý do nấy, Ôxtrâylia sẽ phải có những quyết định đau đớn không chỉ về mặt văn hóa mà còn về mặt địa chính trị. Thời điểm để quan tâm đến những thập kỷ tới, để trả lời những câu hỏi khách quan và đơn giản liên quan đến an ninh và chính sách đối ngoại của Ôxtrâylia đã tới. Việc tiếp tục con đường mà Ôxtrâylia đã tự lựa chọn tuyệt nhiên không còn giá trị.

Ôxtrâylia phải chú ý đến những thực tế mi trên thế giới

Trước tiên, Ôxtrâylia sẽ phải chú ý ngay lập tức tới những thực tế mới trong thế giới quanh họ. Càng thích ứng sớm, Ôxtrâylia sẽ càng ít bị đau đớn. Không nước nào có thể dự báo tương lai ngay cả khi chúng ta có thể có sẵn những ứng xử hợp lý trong dài hạn. Mọi kịch bản địa chính trị có thể sẽ xảy ra, trong đó một số thách thức địa chính trị có khả năng gồm: cuộc cạnh tranh Trung-Mỹ; cạnh tranh Trung-Ấn và căng thẳng giữa đạo Hồi với phương Tây. Mỗi yếu tố đối đầu trên có thể gây cho Ôxtrâylia những thách thức thực sự.

Từ năm 1967, Ôxtrâylia đã được thừa hưởng một đối tác địa chính trị bất ngờ và quý giá là ASEAN. Mặc dù có những thiếu sót, ASEAN đã giúp tăng cường an ninh cho Ôxtrâylia bằng cách duy trì hòa bình tại khu vực Đông Nam Á (ít có làn sóng ngưòi tị nạn). Ôxtrâylia cũng đã giữ khoảng cách với các chính quyền như Trung Quốc hay Ấn Độ; mở rộng các mạng lưới hợp tác đa phương giúp tạo sự ổn định địa chính trị lớn hơn.

Đâu là sai lầm lớn nhất của Ôxtrâylia

Một trong những sai lầm lớn nhất mà ôxtrâylia mắc phải trong những thập kỷ qua là chưa đánh giá cao thành công địa chính trị của ASEAN. Việc Ôxtrâylia đôi khi làm xáo trộn ASEAN hay bỏ qua tổ chức này trong việc áp dụng các sáng kiến ngoại giao còn sai lầm hơn. Một điểm yếu cố hữu nữa trong suy nghĩ địa chính trị của Ôxtrâylia là luôn đánh giá mình sẽ tiếp tục là một “cường quốc bậc trung” trong trật tự toàn cầu. Việc kết nạp Ôxtrâylia vào G20 đã làm cho nước này duy trì ảo ảnh trên. Ít người Ôxtrâylia ý thức được rằng Ôxtrâylia được kết nạp là do những tính toán về GDP mà các Bộ trưởng Tài chính Mỹ và Canađa, Larry Summer và Paul Martin, đã đưa ra năm 1999. Đó là giai đoạn quyền lực của phương Tây đang ở tuyệt đỉnh vinh quang. Như những chính quyền các nước mới nổi châu Á và các cường quốc kinh tế khác đánh giá, vị trí của Ôxtrâylia trong trật tự thế giới sẽ suy giảm chậm dần và không còn là một cường quốc bậc trung nữa.

Mới đây, Ôxtrâylia đã ra Sách Trắng về thế kỷ châu Á. Quyết định địa lý và địa chính trị của Ôxtrâylia là tại châu Á bởi Ôxtrâylia (và Niu Dilân) không còn lựa chọn nào khác ngoài gắn bó chặt chẽ với ASEAN. Một “Cộng đồng 12 nước” mới trong đó 10 nước ASEAN và Ôxtrâylia, Niu Dilân thích hợp với quyết định địa chính trị hiển nhiên. Trong nhiệm kỳ thủ tướng Ôxtrâylia (1991-1996), Paul Keating đã cố gắng đi theo đường hướng trên. Tuy nhiên, những tầng lớp lãnh đạo kế cận đã không tiếp nối con đường đó. Nhiều cơ hội địa chính trị bị Ôxtrâylia bỏ lỡ bởi nước này vẫn gắn với con đường lịch sử truyền thống hướng về phương Tây. Nếu những năm tới họ còn tiếp tục bỏ lỡ, Ôxtrâylia sẽ không thể biến những gì đã ghi chép thành hiện thực.

Advertisements

About Văn Ngọc Thành

Dạy học nên phải học
Bài này đã được đăng trong Archives, Articles, International relations và được gắn thẻ , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Có 1 phản hồi tại ÔXTRÂYLIA TRƯỚC THẾ KỶ CHÂU Á

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s