TRUNG QUỐC TĂNG CƯỜNG LÔI KÉO CÁC NƯỚC NAM Á KHIẾN ẤN ĐỘ LO NGẠI

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ Bảy, ngày 31/8/2013

TTXVN (New York 29/8)

“Tạp chí Chính sách Đi ngoại” của Hoa Kỳ mới đây cho biết vài thập kỷ qua Trung Quốc đã áp dụng các biện pháp kinh tế và ngoại giao mạnh mẽ ở các nước khu vực Nam Á như đã thực hiện ở nhiều khu vực khác trên thế giới, trong đó có tăng cường mối quan hệ đối tác quân sự với các quốc gia Himalaya như Nepal, Bhutan và thúc đẩy quan hệ đối tác cơ sở hạ tầng quân sự và kinh tế với Bangladesh – nước láng giềng phía Đông Ấn Độ. Bên cạnh đó Bắc Kinh cũng trở thành nguồn cung cấp vũ khí trang bị quân sự hàng đầu, kể cả các lò phản ứng hạt nhân, tên lửa và máy bay chiến đấu cho Pakistan.

Trung Quốc và các nước đối tác Nam Á cho rằng các hoạt động trao đổi là tất yếu, cùng có lợi và một phần của mối quan hệ bình thường giữa các quốc gia có chủ quyền, nhưng Ấn Độ không nghĩ như vậy. Ấn Độ ngày càng nghi ngờ và hết lo ngại trước ý đồ và hoạt động của Trung Quốc ở các nước thuộc “phạm vi ảnh hưởng của Ấn Độ”. New Delhi mô tả mối quan hệ phát triển của Trung Quốc với các nước Nam Á là chiến lược “Chuỗi ngọc trai” – một chính sách bao vây chiến lược chống Ấn Độ bằng các nước thân thiện với Trung Quốc. Các vấn đề biên giới chưa được giải quyết, vấn đề Tây Tạng và Đạtlai Lạtma, những vết tích của cuộc xung đột quân sự 1962, các cuộc xung đột vũ trang năm 1967 và 1987… đang thúc đẩy mối quan hệ đối tác quân sự và an ninh giữa Trung Quốc với Pakistan và hiện nay là với Bangladesh, Nepal và Sri Lanka… từ đó khiến các mối quan hệ Trung-Ấn ngày càng trở nên mong nanh và mất lòng tin sâu sắc. Thương mại song phương Trung-Ấn dự kiến tăng hơn 100 tỷ USD trong năm 2014 vẫn không tạo ra sự phụ thuộc lẫn nhau nhằm giảm bớt tình trạng mất lòng tin nghiêm trọng trong quan hệ hai nước. Những mối lo ngại sâu sắc và tình trạng không chắc chắn đang bao trùm mối quan hệ song phương Ấn-Trung. Mối quan hệ không cân xứng này đã và đang gây nên mức độ mất ổn định cao và thái độ quân sự quyết đoán của cả hai bên, quân sự hóa tiểu lục địa Ấn Độ và gây nên tình trạng bế tắc an ninh khu vực. Bắc Kinh đã phát triển cơ sở hạ tầng rộng khắp trên dãy Himalaya để cho phép họ đưa lực lượng quân đội đến khu vực biên giới Tây Tạng càng nhanh càng tốt. New Delhi rất cảnh giác trước sức mạnh mềm và cứng ngày càng tăng của Bắc Kinh và tìm cách đối phó với các biện pháp ngoại giao, kinh tế và quân sự của Trung Quốc ở trong và ngoài khu vực. Chưa biết các biện pháp đó của New Delhi có thành công hay không, nhưng thực tế Ấn Độ đang cố gắng chống lại Trung Quốc thông qua chi phí quân sự, cạnh tranh các tuyến đường mới với Trung Quốc nhằm đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của nền kinh tế và tìm kiếm một ghế thường trực trong Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc Kỳ để từ đó có thể ngăn chặn Bắc Kinh.

Cuối cuộc Chiến tranh Lạnh. Chính phủ Ấn Độ đã tìm cách quan hệ thân thiện hơn với Mỹ nhằm cân bằng với Trung Quốc. Mặc dù liên minh ngày càng tăng với Mỹ đã mang lại một số kết quả tích cực, nhưng Ấn Độ tiếp tục cảnh giác không để bị lôi kéo vào một cuộc xung đột lớn hơn với Trung Quốc. Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh khẳng định, Ấn Độ sẽ không tham gia bất cứ liên minh chính thức nào nhằm ngăn chặn Trung Quốc và New Delhi sẽ duy trì quyền tự chủ chiến lược. Thỏa thuận hạt nhân dân sự Mỹ-Ấn – lần đầu tiên được công bố năm 2005 và sau đó được Quốc hội Mỹ chấp thuận vào tháng 10/2008 – là dấu hiệu rõ ràng cho thấy Ấn Độ tiến gần hơn đến quỹ đạo của Mỹ và Chính quyền Bắc Kinh đã lưu ý mối quan hệ ngày càng tăng đó của Ấn Độ. Từ năm 2008, doanh số bán vũ khí của Mỹ cho Ấn Độ tăng từ con số không lên 8 tỷ USD. Nhung Mỹ vẫn có ý đồ thúc đẩy Ấn Độ trở thành một bức tường thành chiến lược chống lại Trung Quốc vì lo ngại New Delhi có thể xa lánh Pakistan. Các giới hoạch định chính sách ở Washington D.c cũng nghi ngờ Ấn Độ cam kết trở thành một đồng minh thực sự và đóng 2 vai trò đối trọng với Trung Quốc. Ngược lại, Ấn Độ không muốn theo đuổi một liên minh toàn diện chính thức với Mỹ để tránh gây ra bất cứ hành động phản kháng nào từ Bắc Kinh. Trong thời gian diễn ra Hội nghị thượng đỉnh BRICS năm 2012 tại New Delhi, Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh đã hội đàm với Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo và tái khẳng định Ấn Độ “sẽ không tham gia bất kỳ chiến lược nào nhằm ngăn chặn Trung Quốc” hoặc cho phép bất cứ “hoạt động nào của người Tây Tạng lưu vong chống Trung Quốc”. Thay vào đó, Ấn Độ đã tìm cách xây dựng mối quan hệ đa phương với Trung Quốc. Tất nhiên, một mặt New Delhi tìm cách liên kết với Trung Quốc trong các diễn đàn như BRICS, G20 và thậm chí cả Liên hợp quốc… để chống lại các quy định về quyền sở hữu trí tuệ và thương mại của Mỹ và châu Âu, nhưng New Delhi cũng tìm cách thách thức Trung Quốc trên một số lĩnh vực song phương và gia tăng chi tiêu quốc phòng để ngăn chặn Trung Quốc thâm nhập khu vực Nam Á bằng cách tăng cường sự hiện diện gần hơn đến các nước khu vực Trung Á, Đông Á và Đông Nam Á. Những động thái này buộc các quốc gia Nam Á cảnh giác để không trở thành con tốt trên bàn cờ chính trị của các nước lớn. Nhưng Nepal, Bangladesh. Pakistan và Sri Lanka có thể cân bằng với Ấn Độ bằng cách quan hệ thân chặt chẽ hơn với Trung Quốc – nước có mối quan hệ vốn căng thẳng và không cân xứng với Ấn Độ.

Banziadesh đang tìm kiếm các khoản viện trợ của TrungQuốc nhằm phát triển các hệ thống cơ sở hạ tầng đường bộ, đường sắt, cảng Chittagong và cảng nước sâu trên đảo Sonadia. Tất cả những phát triển cơ sở hạ tầng đó sẽ tạo cho Trung Quốc một vị trí đầu cầu ở phía Đông Ấn Độ. Myanmar và Bangladesh đang phát triển các tuyến đường bộ và đường sắt để kết nối tỉnh Vân Nam của Trung Quốc với khu vực Chittagong của Bangladesh, khu vực chắc chắn sẽ thúc đẩy các hoạt động kinh tế, nhưng New Delhi lo ngại bến cảng đó cũng sẽ cho phép Bắc Kinh đưa lực lượng đến phía Đông lãnh thổ của Ấn Độ chỉ trong một giờ. Hiện nay Trung Quốc trở thành nước cung cấp các loại vũ khí chủ yếu cho các lực lượng vũ trang Bangladesh. Thỏa thuận Hợp tác Quốc phòng Bansladesh-Trung Quốc năm 2002 đã và đang mở đường cho hợp tác chiến lược và quân sự giữa hai bên. Kể từ đó, Trung Quốc đã cung cấp 65 khẩu pháo, 114 hệ thống tên lửa, nhiều pháo 155 mm, và số lượng lớn các loại vũ khí hạng nhẹ và đạn cho Bangladesh. Hiện nay quân đội Bangladesh cũng đang đặt mua 2.000 xe tăng của Trung Quốc với chi phí 162 triệu USD. Lực lượng Hải quân Bangladesh tăng cường hợp tác với Hải quân Trung Quốc để mua sắm các tàu chiến trang bị tên lửa, tàu phóng lôi, tàu săn ngầm… Thủ tướng Bangladesh Sheikh Hasina cho biết nước này cần xây dựng lực lượng hải quân mạnh để làm công cụ răn đe và chính phủ sẽ xây dựng tiến trình phát triển một lực lượng hải quân ba chiều trong thập kỷ tới. Ngoài ra, được sự giúp đỡ của Trung Quốc, Bangladesh đã xây dựng một bệ phóng tên lửa gần bến cảng Chittagong – vấn đề mà Ấn Độ coi là hành động rất khiêu khích. Các vụ thử tên lửa của Bangladesh được thực hiện mà không hề báo trước cho Ấn Độ, có nghĩa mối quan hệ hai bên bắt đầu rạn nứt. Tất cả kế hoạch hiện đại hóa cũng như hợp tác quân sự và chiến lược mạnh mẽ giữa Trung Quốc và Bangladesh đã và đang làm gia tăng mối lo ngại an ninh ở Ấn Độ. Câu hỏi lớn đặt ra cho các giới hoạch định chính sách ở New Delhi là: Tại sao Bangladesh cần tất cả các loại vũ khí hiện đại, bao gồm các loại xe tăng chiến đấu, máy bay ném bom tầm xa, các hệ thống tên lửa và vũ khí chống tàu? Việc Trung Quốc bán các loại vũ khí cho Bangladesh và tăns cường cơ sở hạ tầng chiến lược khiến Ấn Độ lo ngại bị Trung Quốc bao vây và tạo ra một cuộc chạy đua vũ trang mới ở Nam Á mà từ trước đến nay chỉ xảy ra ở Ấn Độ và Pakistan. Rõ ràng chính sách hướng về Trung Quốc của Chính phủ Bangladesh đang gây sức ép lên Ấn Độ. Lâu nay quan hệ Ấn Độ-Bangladesh có một số vấn đề nổi bật, đặc biệt các vấn đề liên quan đến tranh chấp biên giới, chia sẻ nguồn nước, người tị nạn và di cư, buôn bán ma túy, khủng bố và một số nhóm nổi dậy dọc khu vực biên giới. Việc Ấn Độ yêu cầu Bangladesh giải quyết các vấn đề đó trước càng đẩy Bangladesh vào vòng tay của Bắc Kinh. Và các phương tiện truyền thông đại chúng của Bangladesh thường coi các chính sách đó của Ấn Độ là cưỡng bức, bá quyền và Bangladesh không còn tin tưởng Ấn Độ cũng như các chính sách của New Delhi đối với người Hồi giáo. Ấn Độ đang rơi vào tình thể khó khăn trong việc giải quyết một số vấn đề song phương quan trọng với Bangladesh, nhưng vẫn phải kiềm chế. Trong khi đó Bắc Kinh và Dhaka khẳng định liên minh ngày càng khăng khít giữa hai nước được dựa trên cơ sở hiểu biết lẫn nhau và mong muốn phát triển quan hệ thương mại và kinh tế. Nhưng trên thực tế, Bangladesh đã trở thành một phần trong chiến lược lớn của Trung Quốc nhằm gây sức ép lên Ấn Độ trên tất cả các lĩnh vực và làm bộc lộ các yếu điểm của Ấn Độ.

Tương tự, Trung Quốc cũng thúc đẩy các mối quan hệ kinh tế, quân sự và kỹ thuật mạnh mẽ với Sri Lanka. Đây là một hậu quả trực tiếp sau khi Ấn Độ rút khỏi các vấn đề của Sri Lanka do chính sách sai lầm đưa lực lượng gìn giữ hòa bình Ấn Độ (IPKF) đến Sri Lanka (1987-1990) nhằm giải quyết các cuộc xung đột sắc tộc giữa người thiểu số Tamil và cộng đồng đa số người Sinhala. Sri Lanka có quan hệ chặt chẽ hơn với Bắc Kinh bằng cách ủng hộ chính sách một nước Trung Quốc, bỏ qua vấn đề Tây Tạng và các mối quan ngại về nhân quyền khác. Đáng chú ý phái đoàn Sri Lanka thường xuyên vận động Hiệp hội Hợp tác Khu vực Nam Á (SARRC) công nhận Trung Quốc là một nước quan sát viên. Trung Quốc đã đáp lại thiện chí của Sri Lanka bằng cách phát triển các dự án cơ sở hạ tầng quan trọng như Khu Phát triển Hambantota với tổng số tiền đầu tư 1,5 tỷ USD, trong đó gồm 1 bến cảng quốc tế nước sâu, 1 nhà máy lọc dầu và một sân bay. Mặc dù Sri Lanka đánh giá cao dự án Hambantota và cho ràng chỉ Trung Quốc mới có khả năng xây dựng các dự án cơ sở hạ tầng lớn như vậy, nhưng các nhà phân tích Ấn Độ nhận thấy mục đích lưỡng dụng của dự án này và khẳng định đây là một dấu hiệu rõ ràng về mối quan hệ chiến lược phát triển giữa Bắc Kinh và Colombo. Ảnh hưởng ngày càng tăng của Trung Quốc ở Sri Lanka khiến Ấn Độ hết sức lo ngại và ngày càng quan tâm đến các ý đồ của Trung Quốc. Nỗi lo ngại lớn hơn làTrung Quốc đang bao vây Ấn Độ bằng một loạt liên minh chiến lược và các dự án cơ sở hạ tầng lớn như cảng Chittagong và Sonadia ở Bangladesh, cảng Sittwe ở Myanmar, cảng Hambantota ở Sri Lanka và cảng Gwadar ở Pakistan.

Hàng loạt bến cảng bao quanh Ấn Độ từ Đông sang Tây đã và đang gây nên sự tức giận ở New Delhi. Bởi vì Ấn Độ lo ngại một ngày nào đó nước này có thể bị bóp nghẹt bởi chiến lược “Chuỗi ngọc trai” của Trung Quốc. Thỏa thuận xây dựng một căn cứ hải quân Trung Quốc trên đảo Seychelles ở Ấn Độ Dương càng gây lo lắng cho Ấn Độ và cơ quan an ninh Ấn Độ khẳng định đó là mối đe dọa tiềm tàng đối với nước này. Chiến lược “Chuỗi ngọc trai” không những làm tăng nỗi lo ngại ở New Delhi mà còn thu hút sự chú ý của Mỹ. Washington D.c nhận định các cảng nước sâu đó có thể dễ dàng được Trung Quốc sử dụng để tấn công các hạm đội tàu sân bay của Mỹ. Hơn nữa, tuyên bố chủ quyền toàn bộ Biển Đông của Bắc Kinh và sự hiện diện ngày càng tăng của hải quân Trung Quốc ở khu vực Ấn Độ Dương buộc Ấn Độ phải khẳng định sức mạnh trong khu vực bằng cách điều động lực lượng hải quân tăng cường các hoạt động tuần tra trên biển và ghé thăm bến cảng của các nước thân thiện ở Đông Nam Á. Để chống lại ý đồ và hành động của Trung Quốc trong việc xâm lấn khu vực ảnh hưởng truyền thống của Ấn Độ, New Delhi bắt đầu tổ chức Đối thoại Quốc phòng hàng năm mới với Sri Lanka và thực hiện một số dự án cơ sở hạ tầng quan trọng ở nước này. Những sáng kiến đó cho thấy Ấn Độ muốn hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc ở khu vực riêng của họ. Nhưng New Delhi cũng ngày càng nhận thức được rằng Ấn Độ đã thất bại trên một số lĩnh vực do thiểu khả năng chống lại âm mưu và hành động của Trung Quốc ở tất cả các nước Nam Á.

About Văn Ngọc Thành

Dạy học nên phải học
This entry was posted in Archives, Articles, India, International relations and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s