LIỆU TIẾN TRÌNH HÒA BÌNH Ở MYANMAR CÓ TRỞ THÀNH HIỆN THỰC?

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ Năm, ngày 03/10/2013

TTXVN (New York 2/10)

Tạp chí “Chính trị Thế giới” của Mỹ mới đây cho biết trong bài phát biểu trước các quan chức và giới nghiên cứu của Viện Chatham ở thủ đô London của Anh ngày 15/7, Tổng thống Myanmar Thein Sein cam kết Chính phủ Myanmar sẽ trả tự do cho tất cả các tù nhân chính trị vào cuối năm nay và cuộc xung đột vũ trang kéo dài từ năm 1948 đến nay tại Myanmar sẽ sớm chấm dứt. Những tuyên bố đó của Tổng thống Thein Sein và việc Chính phủ Myanmar thông báo tổ chức một hội nghị bao gồm đại diện của tất cả các sắc tộc ở Myanmar khiến dư luận quốc tế hy vọng rất lớn về một cuộc ngừng bắn rộng khắp trên toàn quốc và một nền hòa bình bền vững ở Myanmar.

Những cổ gắng gần đây của chính phủ: Ngày 20/2, Chính phủ Myanmar lần đầu tiên tổ chức các cuộc đàm phán tại Chiang Mai của Thái Lan với Hội đồng Liên bang các dân tộc Thống nhất (UNFC) – cơ quan bảo trợ các nhóm sắc tộc và đồng ý bắt đầu cuộc đối thoại chính trị với các sắc tộc sau 6 thập kỷ nội chiến. Hai năm qua, Chính phủ Myanmar đã ký nhiều thỏa thuận ngừng bắn với tất cả các nhóm vũ trang chủ yếu, trừ Quân đội Độc lập Kachin (KIA) sau khi các lực lượng chính phủ và KIA tiếp tục giao tranh với nhau hồi tháng 6/2011 và căng thẳng leo thang đến mức Trung Quốc phải can thiệp vào đầu năm 2013 nhằm bảo vệ các lợi ích riêng của Bắc Kinh. Ngày 30/5, đại diện Chính phủ Myanmar và phiến quân sắc tộc Kachin đã ký một thỏa thuận sơ bộ gồm 7 điểm sau khi các cuộc đàm phán được tổ chức tại thủ phủ Myitkyina của bang Kachin. Thỏa thuận này nhằm tăng cường các nỗ lực xóa bỏ tình trạng xung đột leo thang và chấm dứt thù địch giữa chính phủ và KIA, nhưng hai bên vẫn không coi đây là một thỏa thuận ngừng bắn. Cũng trong tháng 5/2013, Đội kiến tạo hòa bình liên bang được tổ chức lại để liên lạc với các nhóm vũ trang sắc tộc trong các cuộc đàm phán ngừng bắn. Đội ngũ này được chia thành hai bộ phận: ủy ban Công tác và ủy ban Trung ương gồm tổng thống, phó tổng thống, các bộ trưởng, các trưởng ban, các thành viên quốc hội và tư lệnh lực lượng vũ trang Myanmar Đại Tướng Min Aung Hlaing. Cuối tháng 6/2013, Chính phủ Myanmar loan báo sẽ sớm tổ chức một hội nghị bao gồm tất cả các sắc tộc nhưng không cho biết chi tiết về chương trình hoặc những người tham gia hội nghị. Ngày 12/7, chính phủ ký một thỏa thuận xây dựng lòng tin gồm 5 điểm với Quân đội Wa Thống nhất (UWSA) – nhóm vũ trang sắc tộc lớn nhất ở Myanmar hiện có khoảng 30.000 binh sĩ. Mục đích cuối cùng của UWSA là nhằm trở thành một bang Wa độc lập thay vì là một khu tự trị thuộc bang Shan. Ủy ban kiến tạo hòa bình liên bang gặp nhau tại một hội nghị ở Trung tâm Hòa bình Myanmar ngày 21/7. Hội nghị này rất quan trọng bởi vì bà Aung San Suu Kyi lần đầu tiên tham dự một hội nghị của ủy ban hòa bình mặc dù không chính thức.

Tiếp đó, Chính phủ tổ chức Liên hoan Hòa bình lần đầu tiên của Myanmar ngày 27-28/7 và hàng nghìn người dân được hưởng hai đêm nhảy múa và ca hát tại sân vận động quốc gia Thuwana ở Rangoon. Những người tham gia cuộc liên hoan kêu gọi chính phủ và các nhóm sắc tộc chấm dứt các cuộc xung đột trên cả nước. Trưởng đoàn đàm phán của chính phủ, Bộ trưởng văn phòng tổng thống Myanmar Aung Min cũng tham dự lễ hội và Tổng thống Thein Sein gửi bức thông điệp qua băng video tới lễ hội.

Nỗ lực của các nhóm sắc tộc và các tổ chức NGO: Nhóm làm việc phối hợp sắc tộc (WGEC) được thành lập và được Văn phòng châu Âu-Myanmar cung cấp tài chính. Nhóm này gồm một số thành viên của các nhóm sẳc tộc lớn và nhỏ, kể cả một số thành viên của UNFC. Ngày 13/5, nhóm WGEC gửi Trung tâm Hòa bình Myanmar một bản dự thảo Thỏa thuận Ngừng bắn và Hòa bình của Liên minh Toàn diện, trong đó đề nghị tổ chức một cuộc đối thoại chính trị và hội nghị kiểu Panglong. Từ ngày 5- 7/7, UNFC tiến hành một cuộc hội thảo, trong đó các nhóm sắc tộc đã thống nhất một quan điểm chung nhằm thúc đẩy một hội nghị toàn quốc. Đề nghị này có mục đích tổ chức một hội nghị bên ngoài Quốc hội để chính phủ và các nhóm sắc tộc có thể trao đổi quan điểm với nhau nhằm tiến tới một bản hiến pháp được dựa trên cơ sở các nguyên tắc liên bang. Ngày 13/7, một nhóm kỹ thuật của UNFC gặp gỡ một nhóm kỹ thuật của ủy ban kiến tạo Hòa bình Liên bang tại Chiang Mai của Thái Lan. Thông cáo báo chí của UNFC cho biết hai bên đã trao đổi quan điểm về tiến trình hòa bình và UNFC đề nghị tổ chức cuộc họp tham vấn chính trị sơ bộ tiếp theo trong tuần đầu tiên của tháng 8/2013. Bên cạnh đó, ngày 29/7, khoảng 150 đại diện của các nhóm vũ trang sắc tộc, các tổ chức phi chính phủ và các thành viên đối lập cũng tổ chức một hội nghị tại Chiang Mai, Thái Lan, nhằm thảo luận một chiến lược chung để thúc đẩy các yêu cầu chính trị của nhóm. Cuộc họp do UNFC tổ chức đã đề ra lộ trình cho một khuôn khổ chính trị được chính phủ chấp nhận. Sáng kiến hỗ trợ hòa Bình Myanmar (MPSI) do Na Uy lãnh đạo được thành lập năm 2012 đã và đang tổ chức các cuộc họp định kỳ với Chính phủ Myanmar và ủy ban Hòa bình nhằm thu hút sự ủng hộ quốc tế và xây dụng lòng tin về tiến trình hòa bình và thỏa thuận ngừng bắn tại Myanmar.

Nhưng các nhà phân tích cho rằng tiến trình hòa bình ở Myanmar còn nhiều trở ngại. Nhà phân tích Tom Kramer của Viện Xuyên quốc gia Myanmar khẳng định tiến trình hòa bình hiện nay thiếu sự tham gia của xã hội dân sự và vẫn phải tiến hành từng bước từ đạt được lệnh ngừng bắn mới đến một cuộc đối thoại chính trị. Hơn nữa, các mối quan tâm và những lời chỉ trích của các tổ chức khu vực về tiến trình hòa bình, kể cả vai trò của các tể chức quốc tế, vẫn không được giải quyết thích đáng và thậm chí đôi khi bị bỏ qua. Ông cho rằng để các cộng đồng bị ảnh hưởng bởi cuộc xung đột tin tưởng vào tiến trình hòa bình, rõ ràng quân đội Myanmar phải rút khỏi một số vị trí không mang tính chiến lược quân sự bị coi là mối đe dọa của các cộng đồng. Ông còn cho biết hiện nay các cường quốc khu vực và quốc tế khác nhau rất quan tâm đến tình hình địa chính trị ở Myanmar, nhưng không phải nước nào cũng thực sự mong muốn tiến trình hòa bình đạt được kết quả. Trung Quốc đang chứng tỏ có thể gây ảnh hưởng đến tình hình ở Myanmar bằng nhiều cách mà Mỹ và Liên minh châu Âu không thể. Và vai trò của Trung Quốc trong sự phát triển này quan trọng hơn nhiều các nỗ lực lúng túng và thường sai lầm của một số nước phương Tây hiện đang tham gia các nỗ lực thiết lập nền hòa bình ở Myanmar. Trong khi đó, nhà phân tích Win Tin, một thành viên sáng lập Liên đoàn Quốc gia vì Dân chủ (NLD), cho rằng chính phủ nên tổ chức một cuộc đối thoại chính trị, thay vì chỉ tiếp tục chú trọng đạt được một thỏa thuận ngừng bắn rộng rãi trên cả nước. Ông lo ngại chính phủ sẽ sử dụng bà Suu Kyi để đạt được sự tin tưởng của các dân tộc thiểu số và như một mưu đồ nhằm thúc đẩy sự ủng hộ của quốc tế đối với tiến trình hòa bình ở Myanmar. Nhưng thực tế hội nghị các sắc tộc, dự kiến tổ chức trong tháng 7/2013 và hy vọng đạt được một lệnh ngừng bắn rộng rãi trên cả nước, đến nay vẫn không trở thành hiện thực mà chỉ cho thấy một số trở ngại ngay trong các cơ quan chính phủ. Hơn nữa, một lệnh ngừng bắn trên toàn quốc mà không có cam kết để bắt đầu một cuộc đối thoại chính trị sẽ không có ý nghĩa và dư luận sẽ đặt câu hỏi liệu tiến trình hòa bình có thực sự nghiêm túc. Từ kinh nghiệm thường xuyên về vi phạm lệnh ngừng bắn trước đây, chủ yếu do các lực lượng vũ trang Myanmar, yêu cầu giám sát lệnh ngừng bắn (hoặc của các tổ chức khu vực hoặc quốc tế) đến nay vẫn không được giải quyết. Ngoài ra cũng có nhiều báo cáo về các cuộc xung đột giữa một số nhóm vũ trang nhỏ và các lực lượng vũ trang Myanmar ở bang Shan và một số khu vực khác. Điều này cho thấy các lực lượng vũ trang Myanmar đang tăng cường vị thế thương lượng của họ để đi đến một giải pháp cuối cùng. Việc Trung Quốc can thiệp vào cuộc xung đột Kachin và sự ủng hộ công khai của Bắc Kinh đối với bang Wa cho thấy Bắc Kinh sẽ gây ảnh hưởng đến Chính phủ Myanmar nhằm bảo vệ các lợi ích của họ trong tiến trình hòa bình đang diễn ra. Ngoài ra, với tình hình hiện nay, bản hiến pháp năm 2008 của Myanmar sẽ là trở ngại lớn nhất cho tiến trình hòa bình, bởi vì nó quy định tất cả các lực lượng vũ trang trong liên minh phải nằm dưới sự chỉ huy của Bộ Quốc phòng – vấn đề không thể chấp nhận được đối với các nhóm sắc tộc. Bên cạnh đó bản hiến pháp cũng ngăn cản một cơ cấu liên bang của liên minh – một yêu cầu chủ yếu của các sắc tộc.

About Văn Ngọc Thành

Dạy học nên phải học
This entry was posted in Archives, Articles, International relations and tagged , , . Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s