BẦU CỬ ĐỨC: BÍ MẬT CHO THÀNH CÔNG CỦA MERKEL

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ Sáu, ngày 11/10/2013

(Tạp chí Der Spiegel – 22/9/2013)

Khi Angela Merkel tiếp quản đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo (CDU) cách đây 13 năm, ít người nghĩ bà có thể tại vị lâu. Nhưng sau chiến thắng vang dội của bà trong cuộc tổng tuyển cử vào ngày 22/9, có một điều rõ ràng là bà còn hơn cả một nhà lãnh đạo chính trị của Đức.

Nếu vẫn còn bất cứ nghi ngờ nào, chúng đã nhanh chóng bị quét sạch vào tối ngày 22/9. Nước Đức thuộc về Thủ tướng Angela Merkel theo cách mà nước này chưa từng thuộc về bất cứ nhà lãnh đạo nào khác kể từ những ngày tháng của kỉ nguyên tái thống nhất dưới sự lãnh đạo của Helmut Kohl. Chiến thắng của bà trong cuộc tổng tuyển cử tại Đức, trong một thời đại của vô số các đảng nhỏ hơn, hoàn toàn là một thắng lợi áp đảo.

Thống kê cho thấy đảng bảo thủ của Merkel cuối cùng nhận được 41,5% số phiếu bầu, kết quả tốt nhất trong một cuộc bầu cử liên bang kể từ con số 43,8% của cựu Thủ tướng Helmut Kohl vào năm 1990, chỉ vài tháng sau khi Đông Đức và Tây Đức thống nhất. Tuy Merkel không đạt được mong ước là tiếp tục lãnh đạo với đảng Dân chủ Tự do (FDP) chủ trương ủng hộ kinh doanh, đảng đã thất bại trong việc đạt được ngưỡng 5% cần thiết để có đại diện trong quốc hội, nhưng bà đã suýt làm được điều thậm chí còn hiếm hoi hơn: một đa số tuyệt đối.

Merkel nói với những người ủng hộ đang vui sướng của mình ở Berlin vào đêm ngày 22/9: “Vâng, những người bạn thân yêu của tôi, như sự hoan hô cho thấy, tất cả chúng ta có thể ăn mừng hôm nay. Đây là một kết quả tuyệt vời”.

Tuyên bố này thậm chí còn có vẻ khiêm tốn. Cuộc bầu cử chứng thực rằng biệt danh của Merkel, “Mutti” (có nghĩa là bà mẹ), hoàn toàn không mang tính chế nhạo. Hơn bất cứ nhà lãnh đạo chính trị nào khác trong cuộc tổng tuyển cử, Merkel hiểu được mong mỏi của nước Đức muốn có sự ổn định trong thời kỳ của sự không chắc chắn về kinh tế tại châu Âu và bất ổn ở khu vực Trung Đông. Và kết quả cuộc bầu cử này là một sự thể hiện vang dội lòng biết ơn của họ.

Heinrich Oberreuter, nhà khoa học chính trị tại Đại học Passau thuộc bang Bayern, nói với tạp chí Der Spiegel: “Thành công của bà rõ ràng đến từ chính sách châu Âu và quốc tế. Merkel đã đại diện cho nước Đức trong một thời gian khó khăn và trên mọi thảm đỏ và trong toàn bộ cử chỉ của bà, Merkel đã đem lại cho người Đức cảm giác rằng bà đang bảo vệ lợi ích của họ”.

Gặt hái phần thưởng

Peer Steinbruck, ứng cử viên thủ tướng của đảng Dân chủ Xã hội (SPD) và là đối thủ chính của Merkel, đã cố gắng công kích vị nữ thủ tướng trong chiến dịch tranh cử vì cái mà ông gọi là nỗ lực “ru ngủ đất nước” của bà. Nhưng theo cách nhìn của cử tri Đức, bà đã ngăn chặn những con quỷ của cuộc khủng hoảng đồng euro. Và bà đã gặt hái phần thưởng tại hòm phiếu.

Chiến thắng của bà vượt xa biên giới nước Đức. Merkel vốn đã là nhân vật mạnh mẽ nhất trên sàn diễn chính trị châu Âu. Với việc Tổng thống Pháp Francois Hollande chật vật để giành được sự ủng hộ ở Paris và Anh hầu như không quan tâm đến đồng tiền chung, tiếng nói của Merkel tại Berlin có trọng lượng rất lớn. Giờ đây, tiếng nói này lại có sức nặng còn lớn hơn nữa.

Đương nhiên đây không phải là một viễn cảnh mà nhiều nước trong Khu vực đồng euro coi là hấp dẫn, đặc biệt là những nước thành viên Nam Âu đang gặp khó khăn. Quả thực, hầu hết các nước này đã hy vọng ít nhất thì Merkel sẽ buộc phải thành lập một liên minh với SPD, tin rằng như vậy bà sẽ phải nới lỏng những đinh vít thắt lưng buộc bụng. Và nhiều khả năng bà sẽ phải làm vậy. Những dự đoán vào đầu buổi tối cho rằngMerkel có thể giành được một đa số tuyệt đối bắt đầu trông có vẻ hấp tấp. Bị bỏ lại mà không có một đối tác liên minh tiềm tàng theo phe trung hữu, SPD dường như là lựa chọn duy nhất.

Tuy vậy, Bộ trưởng Tài chính Wolfgang Schauble đã nỗ lực trấn an người dân châu Âu vào tối ngày 22/9: “Chúng tôi sẽ tiếp tục đóng vai trò là mỏ neo của sự ổn định, động cơ của tăng trưởng và hơn thế nữa, chúng tôi sẽ tiếp tục giữ cho châu Âu đoàn kết”.

Chính phủ của Merkel sẽ không được định hình trong một vài ngày tới. Nhưng điều này hầu như không quá quan trọng khi xét đến vị trí mà Merkel đang có được: thủ tướng được yêu quý nhất của Đức và một nhà lãnh đạo được cả đất nước dành cho sự tin tưởng rất lớn.

Củng cố quyền lực

Chiến thắng này đánh dấu một đỉnh cao trong 13 năm lãnh đạo CDU của Merkel. Khi bà tiếp quản đảng này vào 10/4/2000, ít người nghĩ rằng bà sẽ tại vị lâu. Lý do duy nhấtMerkel có được để vượt qua Kohl và các chính trị gia cấp bang đầy quyền lực vây xung quanh ông chính là sự cắt đứt đầy dũng cảm của bà khỏi cựu thủ tướng lâu năm này. Với việc Kohl bị lôi kéo vào một bê bối tài chính trong chiến dịch tranh cử vào năm 1999, Merkel đã chỉ trích người thầy của bà trong một bài báo viết cho nhật báo trung hữu Frankfurter Allgemeine Zeitung, nói rằng ông đã gây tổn hại tới CDU. Bà là thành viên cấp cao đầu tiên của CDU gợi ý rằng đã đến lúc chấm dứt kỷ nguyên Kohl, vốn đã kéo dài 16 năm.

Vào năm 2005, năm mà Merkel trở thành Thủ tướng, kết quả mà CDU đạt được trong cuộc bầu cử là 32,5%, thấp hơn nhiều so với con số mà các cuộc thăm dò dự đoán trước đó. Điều xảy ra tiếp theo là một đại liên minh với SPD và những lời lầm bầm bất mãn từ các đối thủ trong đảng. Một lần nữa, Merkel dường như dễ bị tổn thương.

Nhưng thay vì nản lòng, Merkel đã củng cố được quyền lực của mình. Mặt khác, bà bất ngờ chứng tỏ mình rất tinh thông trong việc vô hiệu hóa một số thành viên cấp cao của CDU, vốn là những nhân vật đầy triển vọng dưới thời Kohl và coi Merkel, người lớn lên tại Đông Đức, như là một kẻ chuyên can thiệp vào việc của người khác. Quả thực, trong khi báo chí Đức ban đầu còn đối xử với bà với sự hoài nghi, sự củng cố quyền lực không nao núng của bà trên sân khấu chính trị của Đức vốn bị thống trị bởi nam giới đã giúp bà giành được sự tôn trọng.

Mặt khác, Merkel đã hoàn thiện một phong cách chính trị mà giờ trở thành đặc trưng riêng của bà. Trong chiến dịch tranh cử năm 2005, bà vận động cho sự cần thiết phải có những cải cách khó khăn và thậm chí còn hứa tăng 2% thuế mua hàng. Kết quả thấp một cách đáng ngạc nhiên của CDU năm đó đã khiến bà cân nhắc lại cách tiếp cận của mình. Kể từ đó bà tìm cách đem lại chính xác điều mà cử tri mong muốn, và để những người khác đứng ra lãnh đạo khi các quyết định đau đớn trở nên cần thiết.

Trong những năm vừa qua, Merkel đã dịch chuyển CDU một cách mạnh mẽ sang cánh tả. Bà từ bỏ năng lượng hạt nhân, chấm dứt nghĩa vụ quân sự bắt buộc chung, tăng rất nhiều trợ cấp xã hội cho các gia đình, đảm nhận vai trò lãnh đạo (cho dù ngắn ngủi) các nỗ lực chống lại hiện tượng ấm lên toàn cầu, hứa hẹn sẽ giải quyết vấn đề giá thuê nhà tăng nhanh chóng tại một số thành phố lớn của Đức và thực hiện một vài bước đi, cho dù hạn chế, nhằm cải thiện bình đẳng giới. Tóm lại, bà đã đạt được nhiều tiến bộ trong một số lĩnh vực vốn là những vấn đề trọng tâm của các đảng đối lập và kết quả là đã giành được một lượng lớn người ủng hộ.

Một chiến thắng cho “bà mẹ”

Tuy nhiên, thành tựu lớn nhất của Merkel là bà đã ngăn chặn những thiệt hại của cuộc khủng hoảng đồng euro và giữ cho nền kinh tế Đức phát triển mạnh xuyên suốt thời kỳ tồi tệ nhất của cuộc khủng hoảng. Tỷ lệ thất nghiệp giảm, xuất khẩu được giữ vững và triển vọng tương lai của Đức trong năm 2014 vẫn tươi sáng, ngay cả khi một số nước thành viên khác của Khu vực đồng euro tiếp tục phải vật lộn với cuộc khủng hoảng.

Đương nhiên cũng có nhiều điều để chỉ trích Merkel. Bà bị công kích, bởi Steinbruck và rất nhiều người khác, vì đã không trung thực về những thiệt hại mà cuộc khủng hoảng đồng euro cuối cùng có thế gây ra cho cử tri Đức. Bà cũng lảng tránh thực hiện những cải cách có ảnh hưởng sâu rộng tới cấu trúc của đồng tiền chung mà nhiều người cho là cần thiết. Số lượng người lao động nghèo ở Đức đang tăng lên.

Nhưng với việc người Đức đều khá hài lòng với hướng đi mà đất nước họ đang được dẫn dắt, tỷ lệ ủng hộ dành cho Merkel đã tăng vọt khi bắt đầu năm bầu cử và con số này hầu như không thay đổi kể từ đó. Và đương nhiên Merkel đủ khéo léo để nhận ra những dấu hiệu. Thay vì thực hiện một kiểu chiến dịch tranh cử dựa trên các vấn đề, vốn rất phù hợp với nền dân chủ nghị viện của Đức, bà đã học tập nền chính trị của Mỹ.Merkel tranh cử bằng cá tính của mình. Các áp phích của bà ít đề cập đến các thông điệp nhưng lại có nhiều các khẩu hiệu trống rỗng như “Merkel: Một thủ tướng cho nước Đức” hay “Cùng thành công”.

Ván cá cược này, như đêm ngày 22/9 cho thấy, đã thành công rực rỡ. Người Đức không muốn thay đổi. Họ muốn Merkel. Và họ muốn cái mà Merkel đã trở thành: “bà mẹ”.

About Văn Ngọc Thành

Dạy học nên phải học
This entry was posted in Archives, Articles, International relations and tagged , , , . Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s