ĐÁNH GIÁ VỀ KẾT QUẢ CHUYẾN THĂM VIỆT NAM CỦA THỦ TƯỞNG TRUNG QUỐC

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Thứ Bảy, ngày 19/10/2013

TTXVN (Hong Kong 16/10)

Theo “Đại Công báo” (Hong Kong), trong khuôn khổ chuyến thăm Việt Nam, ngày 13/10 tại thủ đô Hà Nội, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường đã nêu rõ Trung Quốc và Việt Nam đã thúc đẩy hợp tác trong 3 vấn đề chính là trên biển, trên bộ và trong lĩnh vực tiền tệ, hỗ trợ lẫn nhau cùng phát triển, thực hiện cùng có lợi và cùng thắng.

Viện trưởng Viện nghiên cứu Biển Đông Ngô Sỹ Tồn ngày 14/10 chỉ ra rằng ba tổ công tác bàn về việc cùng khai thác trên biển, hợp tác về cơ sở hạ tầng và hợp tác về tiền tệ mặc dù cùng thực hiện, nhưng lĩnh vực trên biển mới là vấn đề quan trọng, về vấn đề biển Đông, trở ngại lớn nhất trong quan hệ hợp tác Trung-Việt, cũng có thể thành lập một tổ công tác đã đánh dấu những tiến triển mới, mang tính thực chất trong quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện giữa hai bên.

Theo Viện trưởng Viện nghiên cứu vấn đề quốc tế Trung Quốc Khúc Tinh, việc thành lập tổ công tác bàn về vấn đề cùng khai thác trên biển Trung-Việt là một bộ phận quan trọng trong việc thúc đẩy hợp tác trên biển giữa Trung Quốc và ASEAN. Điều này còn được chứng minh bằng sự tăng cường lòng tin chiến lược, đưa hợp tác toàn diện đi vào chiều sâu, xây dựng “phiên bản nâng cấp” Khu vực Mậu dịch tự do cũng như quyết tâm xây dựng cộng đồng cùng chung vận mệnh Trung Quốc-ASEAN.

Vấn đề Biển Đông vốn là vấn đề do lịch sử để lại duy nhất trong quan hệ Trung-Việt. Ông Ngô Sĩ Tồn cho biết hợp tác tiền tệ hay kết nối cơ sở hạ tầng đều không phải trở ngại lớn giữa hai nước. Là nước có liên quan nhiều nhất về vấn đề Biển Đông với Trung Quốc, Việt Nam luôn có sự lo lắng nhất định đối với việc cùng khai thác trên biển.

Trong khuôn khổ chuyến công du lần này, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường và người đồng cấp Việt Nam Nguyễn Tấn Dũng đã quyết định thành lập tổ công tác bàn về việc cùng khai thác trên biển Trung-Việt, ra sức thực hiện để trong năm nay đạt được những tiến triển thực chất về hợp tác cùng khai thác trên biển ở vịnh Bắc Bộ, đồng thời bàn bạc, nghiên cứu cùng khai thác ở vùng biển rộng hơn. Điều này đồng nghĩa với việc Trung Quốc và Việt Nam đã tiến thêm một bước quan trọng trong việc phá vỡ “trở ngại lớn nhất” của hợp tác song phương.

Ông Lưu Giang Vĩnh, Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu quan hệ quốc tế đương đại, trường Đại học Thanh Hoa cho biết “sự xuất hiện điểm đột phá trong quan hệ Trung-Việt này có lợi cho việc thể hiện thành ý, nhẫn nại của Trung Quốc cũng như sự đánh giá của Việt Nam đối với tình hình Biển Đông”. Tranh chấp biển, đảo là một vấn đề cục bộ trong quan hệ Trung-Việt, nhưng cũng là vấn đề mấu chốt dễ dàng gây ra ảnh hưởng đối với toàn cục mối quan hệ hai bên. Đối với Việt Nam, láng giềng Trung Quốc là một thực thể không thể thay đổi, nếu như Việt Nam lựa chọn đối đầu với Trung Quốc thì sẽ được lợi ích nhỏ mà mất đi lợi ích lớn, đồng thời sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của nước này.

Theo ông Lưu Giang Vĩnh, việc thành lập Tổ công tác bàn về việc cùng khai thác trên biên là một tiến triến to lớn, mang ý nghĩa thực chất liên quan đến tranh chấp đảo, vùng biển mà hai nước Trung-Việt đạt được. Nhưng điều này không có nghĩa là từ nay trở đi hợp tác giữa hai bên sẽ thuận lợi. Trong tương lai, hai bên cần thực hiện đa dạng hóa việc cùng khai thác, không những bắt tay ở lĩnh vực dầu khí mà còn cùng nỗ lực trên các lĩnh vực khác như du lịch, tham quan trên biển.

Trong khi đó, ông Khúc Tinh đánh giá việc thành lập Tổ công tác bàn về việc cùng khai thác trên biển đã cho thấy Trung Quốc tăng cường sự tin tưởng chiến lược đối với ASEAN, đưa con đường hợp tác toàn diện giữa hai bên đi vào chiều sâu; đồng thời cũng thể hiện quyết tâm của Trung Quốc trong việc thực hiện cùng phát triển, phồn vinh với cộng đồng ASEAN.

Sự hợp tác trong ba lĩnh vực “trên biển, trên đất liền và trong lĩnh vực tiền tệ” giữa Trung Quốc và Việt Nam nhận được sự quan tâm chú ý của dư luận. Giới truyền thông chỉ rõ nếu Trung Quốc xây dựng mối quan hệ phối hợp tốt đẹp với Việt Nam, nước có tranh chấp rõ ràng nhất với Trung Quốc, thì vấn đề Biển Đông sẽ xuất hiện cục diện hoàn toàn mới, thậm chí có thể sẽ thay đổi xu thế Biển Đông trở thành nơi tranh giành chiến lược giữa Trung Quốc và Mỹ.

Trong khi đó, “Báo Văn hối” (Hong Kong) số ra ngày 15/10 củng đã có bài phân tích mang tựa đề “Ý nghĩa và ảnh hướng của ‘điểm đột phá’ trong vấn đề Biển Đông giữa Trung Quốc-Việt Nam”. Theo bài báo trên, quan hệ Trung-Việt đã trải qua nhiều sóng gió, tuy nhiên trong chuyến thăm Việt Nam vừa qua của Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường, quan hệ ấy đã có những bước tiến triển vượt bậc. Ngày 14/10, Thủ tướng hai nước Trung Quốc và Việt Nam đã tuyên bố thành lập Tổ công tác bàn về việc cùng khai thác trên biển, đồng thời trong năm nay sẽ khởi động tổ công tác hợp tác trong ba lĩnh vực trên biển, trên đất liền và trong lĩnh vực tiền tệ. Thủ tướng Lý Khắc Cường nhấn mạnh đây là “điểm đột phá quan trọng” mà quan hệ hai nước đã đạt được. Việc ký kết thỏa thuận trên ngay lập tức đã thu hút sự chú ý của các bên, có học giả cho rằng đây là “động thái lớn” của Trung Quốc trong vấn đề Biển Đông và Bắc Kinh đã tháo gỡ “nút thắt trong vấn đề Biển Đông”, đặc biệt đã đưa ra thực tế có tính khả thi trong việc hóa giải mưu đồ của Mỹ mượn vấn đề Biển Đông để “hình thành bức tường bao vây Trung Quốc”, đồng thời thúc đẩy toàn diện quan hệ đối tác chiên lược Trung Quốc-ASEAN bước vào “con đường cao tốc”.

So với những nước xung quanh, Trung Quốc và Việt Nam có một giai đoạn “quan hệ đặc thù”. Sau khi Trung Quốc và Việt Nam thiết lập quan hệ ngoại giao vào ngày 18/1/1950, trong lúc Việt Nam đang trải qua 2 cuộc chiến tranh chống Pháp và chống Mỹ, chính phủ và nhân dân Trung Quốc đã toàn lực giúp đỡ, hai nước đã mở rộng hợp tác trên các lĩnh vực như chính trị, quân sự và kinh tế,… Tuy nhiên, vào năm 1979, “hai nước anh em” này đã bùng nổ cuộc xung đột biên giới quy mô lớn (chiến tranh biên giới Việt-Trung năm 1979). Song kể từ những năm 90 của thế kỷ trước, quan hệ giữa hai Đảng, hai nước Trung-Việt đã được hâm nóng trở lại, lãnh đạo cấp cao hai nước thường xuyên thăm viếng lẫn nhau, giao lưu kinh tế thương mại và nhân văn phát triển nhanh chóng. Năm 2008, hai nước xây dựng quan hệ đối tác hợp tác chiến lược toàn diện, lãnh đạo hai nước liên tục duy trì các cuộc thăm viếng, tiếp xúc qua lại. Về phương diện kinh tế thương mại, Trung Quốc là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam, năm 2012 kim ngạch thương mại song phương đạt 41 tỷ USD, tăng 25% so với cùng kỳ năm trước. Theo “Nhật báo phố Wall” ngày 14/10 mặc du lực lượng quân đội của Trung Quốc khiến Việt Nam lo ngại, nhưng lãnh đạo Việt Nam cũng nhận thức được rằng họ cần Trung Quốc để cải thiện kinh tế trong tương lai.

Vấn đề đặc biệt cần quan tâm là Trung Quốc và Việt Nam đều đã tích lũy được nhiều kinh nghiệm trong việc giải quyết tranh chấp lãnh thổ trên biển và trên bộ. Trải qua nhiều năm đàm phán, tháng 7/2010 “Nghị định thư phân giới cắm mốc biên giới trên đất liền Trung-Việt” chính thức có hiệu lực, đánh dấu việc hai bên đã giải quyết toàn bộ tranh chấp biên giới trên đất liền, về vấn đề tranh chấp trên biển, tháng 12/2000, Trung Quốc và Việt Nam đã ký kết “Hiệp định phân định vịnh Bắc Bộ”, tiến thêm một bước trong việc giải quyết hòa bình các tranh chấp trên biển giữa hai nước. Do vậy, việc Trung Quốc và Việt Nam thành lập Tổ công tác bàn về việc cùng khai thác trên biển không phải là điều ngẫu nhiên.

Xét từ góc độ chiến lược, việc thành lập tổ công tác trên biển Trung- Việt đáp trả mạnh mẽ việc Mỹ thúc đẩy chiến lược “tái cân bằng châu Á- Thái Bình Dương”. Mỹ nhiều lần tuyên bố “quay trở lại châu Á-Thái Bình Dương và sẽ bố trí lực lượng quân đội toàn cầu tập trung ở khu vực Đông Nam Á, xung quanh Trung Quốc, đồng thời tích cực lôi kéo các nước ASEAN, lợi dụng Philippines và Nhật Bản làm “tốt thí”, kích động gây chia rẽ mối liên hệ giữa Trung Quốc và ASEAN. Mỹ can dự vào tranh chấp Biển Đông giữa Trung Quốc và các nước ASEAN, yêu cầu các nước ASEAN thông qua đàm phán đa phương với Trung Quốc để giải quyết vấn đề này, mưu đồ quốc tế hóa vấn đề Biển Đông. Mục đích của Mỹ là xóa bỏ “Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC)” mà Trung Quốc và ASEAN đã đạt được, đồng thời thúc đẩy việc xây dựng “Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC)”, phá hoại nguyên tắc cơ bản “gác tranh chấp, cùng khai thác” ở Biển Đông do Trung Quốc đưa ra.

Gần đây, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Thủ tướng Quốc vụ viện Lý Khắc Cường lần lượt tham dự Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) và một loạt hội nghị ASEAN đã phản ánh sự điều chỉnh quan trọng trong chính sách ngoại giao của Trung Quốc đối với ASEAN, vị thế của ASEAN trong tổng thể ngoại giao Trung Quốc đã được nâng cấp, tăng cường toàn diện. Theo “Nhật báo phố Wall”, đây chính là chính sách “gây cảm tình” mà Trung Quốc triển khai đối với khu vực Đông Nam Á. Chính sách này có lợi cho việc củng cố địa vị của Trung Quốc ở khu vực này.

Trong bài phát biểu tại Indonesia và Malaysia hồi đầu tháng 10 của Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc đồng ý phát triển quan hệ đối tác hợp tác trên biển giữa Trung Quốc và các nước ASEAN, cùng xây dựng “con đường tơ lụa trên biển”. Đây là ý tưởng chiến lược quan trọng sau đề xuất cùng xây dựng “vành đai kinh tế con đường tơ lụa” trong chuyến thăm 4 nước Trung Á của Chủ tịch Trung Quốc hồi tháng 9. Vừa qua, trong khuôn khổ Hội nghị cấp cao Trung Quốc-ASEAN tại Brunei, lần đầu tiên Thủ tướng Quốc vụ viện Lý Khắc Cường đã đề xướng khung hợp tác “2+7” (2 nhận thức chung về chính trị và 7 lĩnh vực hợp tác) giữa Trung Quốc-ASEAN trong tương lai, phát triển quan hệ đối tác hợp tác trên biển ở các lĩnh vực ngư nghiệp, bảo vệ môi trường biển, nghiên cứu khoa học, cứu hộ cứu nạn trên biển… Các động thái trên đã phản ánh tư duy ngoại giao mới và những điều chỉnh quan trọng trong thứ tự ưu tiên quan hệ đối ngoại của thế hệ lãnh đạo khóa mới Trung Quốc.

Từ “vành đai kinh tế con đường tơ lụa” đến “con đường tơ lụa trên biển”, Trung Quốc đang phát huy ưu thế biên giới độc nhất vô nhị của mình, cùng hơn 30 quốc gia, khu vực ở Đông Nam và Tây Bắc nước này xây dựng cục diện mới tin tưởng lẫn nhau về chính trị, phồn vinh về kinh tế, hỗ trợ về an ninh ở khu vực Đông Á (châu Á-Thái Bình Dương). Vai trò mang tính nền tảng trong chuyến công du Đông Nam Á của Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường sẽ phát huy ảnh hưởng ngày càng sâu rộng trong chiến lược mới giữa Trung Quốc và ASEAN trong tương lai.

Advertisements

About Văn Ngọc Thành

Dạy học nên phải học
Bài này đã được đăng trong Archives, Articles, International relations và được gắn thẻ , , , . Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s