VỀ HỘI NGHỊ TOÀN THỂ TRUNG ƯƠNG 3 KHOÁ 18 ĐẢNG CỘNG SẢN TRUNG QUỐC

THÔNG TẤN XÃ VIỆT NAM (Tài liệu tham khảo đặc biệt)

Chủ Nhật, ngày 10/11/2013

TTXVN (Hong Kong 8/11)

Theo tờ “Văn Hối” (Hong Kong) số ra đầu tháng, Phiên họp Toàn thể lần thứ ba Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (Hội nghị Trung ương 3) khóa 18 diễn ra từ ngày 9-12/11 tại Bắc Kinh dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Tập Cận Bình. Trong lịch sử, các kỳ Hội nghị Trung ương 3 (từ sau cải cách mở cửa đến nay) đều đưa ra những chính sách quan trọng liên quan đến cải cách và phát triển. Hội nghị Trung ương 3 năm nay diễn ra sau khi thế hệ lãnh đạo khóa mới của Trung Quốc nhậm chức đúng 1 năm. Trong thời gian đó, lãnh đạo nước này đã đưa ra không ít chính sách, thể hiện quan điểm, đường lối lãnh đạo mới. Hội nghị Trung ương 3 sẽ tiến hành tổng kết, đồng thời vạch ra kế hoạch điều hành đất nước trong tương lai. Vấn đề khiến dư luận đặc biệt quan tâm là trong thời gian gần đây tại các diễn đàn quốc tế khác nhau, Tổng Bí thư Tập Cận Bình và Thủ tướng Quốc vụ viện Lý Khắc Cường liên tục nhắc đến thúc đẩy cải cách mở cửa toàn diện ở Trung Quốc. Do đó, Hội nghị Trung ương 3 lần này chắc chắn sẽ đưa ra một lộ trình cải cách toàn diện tại Trung Quốc.

Nếu so sánh với các kỳ Hội nghị Trung ương 3 trước đây, hội nghị lần này vừa có điểm tương đồng vừa có điểm khác biệt. Hội nghị Trung ương 3 năm nay sẽ thể hiện quan điểm, kế hoạch điều hành đất nước của chính phủ khóa mới, đồng thời đưa ra một loạt quyết định chiến lược và quyết sách quan trọng. Hội nghị đồng thời phát huy vai trò then chốt trong tiến trình cải cách, phát triển đất nước cũng như lịch sử xây dựng Đảng Cộng sản Trung Quốc. Hội nghị Trung ương 3 diễn ra trong bối cảnh tình hình quốc tế, trong nước cũng như tình hình nội bộ đảng có nhiều điểm mới, công cuộc cải cách mở cửa của Trung Quốc bước vào giai đoạn củng cố và cải cách sâu rộng, do đó hội nghị cũng sẽ có những đặc điểm riêng.

Việc khởi động vòng cải cách mới, có tính triệt để đang ngày càng trở nên bức thiết. Nói cách khác, cải cách sâu sắc và tăng cường sinh lực cho sự phát triển kinh tế, xã hội là điều kiện tiền đề để thoát khỏi hoàn cảnh khó khăn hiện nay, tiến tới thực hiện chuyển đổi mô hình kinh tế, xã hội một cách toàn diện. Cải cách cũng là nguyện vọng thiết tha của toàn đảng, toàn dân. Nhân dân Trung Quốc hi vọng Hội nghị lần này sẽ thể hiện dũng khí, trí tuệ cải cách; xác định rõ hướng đi của Trung Quốc trong tương lai và làm sống lại thời kỳ huy hoàng của nền kinh tế nước này. Gần đây, tại Hội nghi thượng định Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC), Tổng Bí thư Tập Cận Bình đã chỉ ra rằng mặc dù việc tiến hành điều chỉnh cơ cấu kinh tế trong giai đoạn hiện nay là hết sức khó khăn, song phải kiên trì, hăng hái tiến hành cải cách, và “làm tốt công tác chuẩn bị để ứng phó với những phí tổn của cải cách”. Điều này thể hiện sự tự tin và quyết tâm của thế hệ lãnh đạo khóa mới Trung Quốc đối với thế giới, đồng thời cũng cho thấy động thái lớn của các nhà lãnh đạo trong việc đi sâu cải cách tại Hội nghị Trung ương 3 lần này.

Cải cách kinh tế sẽ là vấn đề quan trọng và cũng là lĩnh vực cải cách có cường độ mạnh nhất tại Hội nghi Trung ương 3 sắp tới. Hội nghị sẽ khẳng định vai trò của Khu thương mại tự do thí điểm Thượng Hải và coi đây là bài học để triển khai cải cách sâu rộng trong các lĩnh vực kinh tế, bao gồm những vấn đề trọng điểm sau: xác định rõ quy hoạch cải cách đô thị hóa, thúc đẩy tự do hóa tài chính và cải cách chế độ tài chính, đẩy mạnh cải cách doanh nghiệp, tăng cường cải cách xã hội.

Chính phủ khóa mới Trung Quốc xác định đô thị hóa là động lực trọng điểm thúc đẩy kinh tế tiếp tục phát triển. Trải qua hơn 1 năm thảo luận thấu đáo và chứng minh rõ về vấn đề đô thị hóa, Hội nghị Trung ương 3 hứa hẹn sẽ đưa ra những quyết định quan trọng, đồng thời tiến hành sắp xếp, quy hoạch toàn diện vấn đề này. Bên cạnh đó, Hội nghị sẽ thúc đẩy đô thị hóa trở thành trọng tâm của công cuộc cải cách ở các lĩnh vực như thị trường tài chính, chế độ hộ tịch, hệ thống thuế quan, an sinh xã hội, định giá nguồn năng lượng và tài nguyên, quản lý hành chính và chế độ đất đai ở nông thôn…

Do công tác chuẩn bị về mặt lý luận cũng như việc thành lập các khu thí điểm cải cách tài chính đã được thực hiện trong một thời gian dài nên việc tiến hành phổ biến nội dung này trên phạm vi toàn quốc ngày càng thành thục. Song các vấn đề như nợ của chính quyền địa phương, khó khăn về vốn… ngày càng trở thành gánh nặng đối với chính quyền địa phương buộc chính quyền Trung ương phải lựa chọn một loạt động thái mang tính thực chất ở lĩnh vực cải cách tài chính. Báo cáo của Đại hội 18 xác định: “cải cách sâu sắc thể chế tài chính; kiện toàn thúc đẩy kinh tế vĩ mô ổn định và hệ thống tài chính hiện đại góp phần phát triển kinh tế; đẩy nhanh phát triển thị trường vốn đa tầng”. Hội nghị Trung ương 3 có thể sẽ tiếp tục duy trì quan điểm này, đưa ra các động thái thực chất đối với việc cải cách tài chính như: cải cách chế độ quản lý ngoại hối, thị trường hóa tỉ giá hối đoái đồng nhân dân tệ; tăng cường cải cách quản lý, giám sát tài chính; thực hiện cải cách thị trường hóa lãi suất tiền gửi; thúc đẩy cải cách thị trường hóa ngành ngân hàng; mở rộng kênh đầu tư vốn của các doanh nghiệp; từng bước mở cửa lĩnh vực tài chính; nâng cao tỉ lệ đầu tư vốn trực tiếp…

Ngoài ra, cải cách nguồn thu từ thuế cũng là nội dung quan trọng của Hội nghị. Thông qua cải cách lĩnh vực thuế quan, Hội nghị Trung ương 3 sẽ giải quyết các vấn đề như tình trạng gia tăng nợ của chính quyền địa phương, thu thuế bất hợp lí… Nghĩa là chủ yếu cải cách chế độ phân bổ nguồn thu từ thuế của trung ương và chính quyền địa phương, tăng tỉ trọng nguồn thu từ thuế của chính quyền địa phương một cách hợp lý, tăng thêm ngân sách, mở rộng nguồn thu thuế của các địa phương như thay thế thuế doanh nghiệp bằng thuế giá trị gia tăng, tiến hành thu các loại thuế mới như thuế tài nguyên, thuế bất động sản…

Không ngừng đi sâu cải cách doanh nghiệp. Trọng điểm cải cách có thể là xóa bỏ các doanh nghiệp độc quyền nhà nước, nới lỏng các hạn chế gia nhập thị trường, giảm bớt tỉ trọng kinh tế quốc hữu trong nền kinh tế quốc dân, thay đổi mô hình quản lý tài sản nhà nước, thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển.

Về lĩnh vực cải cách thể chế xã hội, việc xây dựng hệ thống an sinh xã hội ở thành thị và nông thôn cần được xây dựng theo xu hướng thu hẹp khoảng cách phát triển; xây dựng hệ thống bệnh viện, đảm bảo việc dưỡng lão ở tất cả các vùng nông thôn. Trọng điểm cải cách phân phối thu nhập là nâng cao thu nhập của người dân, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo, Trọng điểm cải cách đất đai là cải cách chế độ quản lý trưng thu đất đai liên quan đển quá trình đô thị hóa, thực hiện phương thức quay vòng đất đai, thay đổi tình trạng chính quyền địa phương dựa vào việc bán đất để duy trì ngân sách. Ngoài ra, các vấn đề dư luận đang bàn luận như chế độ hộ tịch, nhận lương theo năm sau khi đã nghỉ hưu, chính sách kế hoạch hóa gia đình… cũng sẽ là những nội dung thảo luận tại hội nghị sắp tới. Trọng điểm cải cách thể chế xã hội là đổi mới phương thức quản lý xã hội, xác định hợp lý phạm vi chức năng giữa chính phủ và các tổ chức xã hội, nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Bên cạnh đó, Hội nghị Trung ương 3 sẽ tiếp tục cải cách sâu sắc thể chế mở cửa. Thúc đẩy hoàn thiện thể chế, cơ chế nhằm thích nghi với đặc điểm mới, xu thế kinh tế quốc tế mới; thực hiện chiến lược mở cửa tích cực, chủ động hơn nữa; không ngừng nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh Trung Quốc tham gia mạnh mẽ vào kinh tế toàn cầu và nhất thể hóa kinh tế khu vực. Ngoài ra, cần đẩy mạnh chiến lược “hướng ngoại”; tích cực tham gia quản lý kinh tế toàn cầu và hợp tác khu vực; đẩy nhanh việc thực hiện chiến lược khu thương mại tự do; tích cực triển khai đàm phán khu thương mại tự do với các quốc gia, khu vực giao dịch thương mại chủ yếu; nâng cao hơn nữa trình độ sử dụng nguồn vốn đầu tư nước ngoài.

***

Trước thềm Phiên họp Toàn thể lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (gọi tắt là Hội nghị Trung ương 3) khóa 18 diễn ra từ ngày 9-12/11 tại Bắc Kinh, tạp chí “Tham khảo nước ngoài ” (Hong Kong) số tháng 11 đã có bài phân tích, đánh giá về ba nội dung cải cách mang tính “bùng nổ” tại hội nghị lần này. Sau đây là nội dung bài viết:

Trung tuần tháng 9/2013, sau khi dự thảo báo cáo tại Hội nghị Trung ương 3 được gửi đến các quan chức lãnh đạo cấp tỉnh, bộ, ngành, ngày 30/9, mạng Nhân dân đã đăng bài viết có “tính bùng nổ” về Hội nghị Trung ương 3 sắp tới. Nội dung bài viết không đề cập đến những quan điểm cơ bản đã được tiết lộ một cách sơ sài trong các báo cáo trước đây, mà công bố 3 điểm cảicách lớn tại hội nghị lần này.

Hội nghị Trung ương 3 được coi là lần công bố đầu tiên các quy hoạch chính sách toàn diện của cơ quan quyền lực tối cao kể từ khi ông Tập Cận Bình và ông Lý Khắc Cường lên nhậm chức. Trước đó, nội dung bài phát biểu của Tổng Bí thư Tập Cận Bình tại Vũ Hán hôm 24/7 được coi là quan điểm cơ bản trong báo cáo tại hội nghị tháng 11 này. 

Gần đây việc Thủ tướng Lý Khắc Cường ra sức ủng hộ thành lập Khu Thương mại tự do Thượng Hải cũng được coi là một “bản mẫu” của Hội nghị Trung ương 3. Đến thời điểm hiện tại, nội dung báo cáo tại Hội nghị trung ương 3 vẫn được dư luận không ngừng quan tâm, dự đoán. Trong thông tin đươc tiết lộ lần này, hội nghị nhấn mạnh sẽ tiếp tục cải cách, trong đó chủ yếu đề cập tới ba nội dung cải cách lớn gồm: thứ nhất là thành lập cơ chế và bộ máy chống tham nhũng kiểu mới; thứ hai là phương án cải cách kinh tế (trọng tâm là điều chỉnh cơ chế phân bổ nguồn Thu từ thuế của chính quyền trung ương và địa phương); thứ ba là phương án chuyển đối chức năng của chính quyền địa phương.                  

Trung tuần tháng 9 vừa qua, có tin cho rằng bản dự thảo báo cao hội Nghị trung ương 3 khóa 18 đã được gửi tới quan chức cấp tỉnh, bộ để lấy ý kiến Được biết, bản khởi thảo do Thủ tướng Lý Khắc Cường trực tiếp phụ trách trợ lý chính là hai Phó Thủ tướng Mã Khải và Uông Dương. Bản dự thảo đã được rút gọn từ bản khởi thảo 150.000 chữ xuống còn 30.000 chữ trong thời gian 5 tháng.          

Trên thực tế, từ sau năm 1989, cải cách ở Trung Quốc bị đình trệ trong một thời gian, mãi đến năm 1992 mới được khởi động trở lại, đồng thời hoàn thành bước thúc đấy lớn của 1 lần cải cách. Hội nghị Trung ương 3 làn này sẽ hoàn thành bước thứ 2 của công cuộc cải cách sâu sắc, toàn diện .Báo cáo của Đại hội 18 nhấn mạnh: “cần kiên trì quán triệt tinh thần cài cách sáng tạo trongsuốt quá trình lãnh đạo, điều hành đất nước”, đồng thời đưa ra những sắp xếp, bố trí đối với việc cải cách trong các lĩnh vực trọng điểm và khâu mấu chốt. Từ “cải cách” được nhắc đến 86 lần trong báo cáo trên, trong đó cụm từ “cải cách toàn diện” và “cải cách sâu sắc” cũng được nhắc đến nhiều lần.

Tiếp sau đó, Hội nghị công tác kinh tế trung ương được tổ chức lần đầu tiên sau Đại hội 18 cũng yêu cầu trong năm 2013 cần “đưa ra phương án, lộ trình, thời gian cải cách”. Theo thông lệ các văn kiện Đảng, nếu bản khởi thảo không có gì nghiêm trọng, sau khi trưng cầu ý kiến của các lãnh đạo cấp cao trong Đảng, tiểu ban khởi thảo sẽ tiến hành sửa đổi và “nội dụng thật” của báo cáo sẽ được công bố tại Hội nghị Trung ương 3 diễn ra vào tháng 11 này.

Ngày 14/9, trong buổi học tập “Lựa chọn mô hình tăng trưởng của Trung Quốc – hướng về Hội nghị Trung ương 3 khóa 18”, ông Ngô Kính Liễn, chuyên gia nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Quốc vụ viện cho biết thông thường các cuộc cải cách lớn phải làm được ba việc: thứ nhất, xác định mục tiêu cải cách; thứ hai, lập quy hoạch tổng thể; thứ ba, thực hiện quy hoạch tổng thể, thúc đẩy cải cách một cách toàn diện. Theo ông Ngô Kính Liễn, Hội nghị công tác kinh tế của Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2012 đã xác định mục tiêu cải cách, Hội nghị Trung ương 3 khóa 18 diễn ra với hi vọng có thể đưa ra lộ trình cải cách hiệu quả. Sau hội nghị, nhiệm vụ quan trọng là thực hiện lộ trình cải cách. Một số chuyên gia vẫn chưa chắc chắn liệu cải cách thể chế tài chính vốn được dư luận quan tâm có trở thành “mũi nhọn” trong báo cáo tại Hội nghị Trung ương 3 hay không, bởi hạng mục cải cách này rất khó.

(1) Nội dung cải cách thứ nhất là Hội nghị Trung ương 3 sẽ đưa ra cơ chế chống tham nhũng kiểu mới, bao gồm 3 nội dung chính sau:

Thứ nhất, Tòa án các địa phương độc lập với Chính quyền và ủy ban Chính pháp các địa phương; Chính quyền Bắc Kinh trực tiếp lãnh đạo thông qua luật pháp tối cao; vấn đề ngân sách và nhân sự đều do Tòa án tối cao quyết định.

Thứ hai, Cục Giám sát, Cục chống tham nhũng độc lập tách khỏi danh sách cơ quan hành chính, tham khảo mô hình cụcđiều tra liên bang Mỹ để trở thành một cơ quan độc lập từ trên xuống dưới, không chịu sự lãnh đạo của Chính quyền, Đảng ủy các địa phương, ủy ban kỷ luật trung ương trực tiếp quản lý Cục chống tham nhũng; các cơ quan chống tham nhũng cấp tỉnh, thành phố do tổng cục trực tiếp lãnh đạo và vấn đề ngần sách, nhân sự cũng do tổng Cục quyết định. Cán bộ lãnh đạo Cục chống tham nhũng hủ bại các địa phương có nhiệm kỳ công tác 3 năm, và định kì luân chuyển, điều động.

Thứ ba, tăng cường vai trò của Quốc hội. Tăng cường quyền miễn trừ của đại biểu quốc hội để họ trở thành người đại biểu thực sự của nhân dân, đại diện nhân dân tiến hành giám sát cán bộ lãnh đạo, đồng thời trao cho đại biểu quốc hội quyền tố cáo nhiều hơn nữa.

(2) Nội dung cải cách thứ hai là tiếp tục cải cách mở cửa về kinh tế. Trong đó cũng có 3 nội dung trọng điểm là: Thứ nhất, hạ quy mô nợ, quy chuẩn hóa các hành vi phát sinh nợ của chính quyền các địa phương. Thứ hai, đưa đất đai tập thể ở nông thôn vào thị trường quay vòng để người dân có thể hưởng lợi nhiều nhất từ nguồn giá trị tăng thêm do đất đai tập thể mang lại. Thứ ba, điều chỉnh lại chế độ phân cấp thu thuế, từ 5 cấp tài chính là trung ương, tỉnh, thành phố, huyện, thôn xã xuống còn 3 cấp tài chính là Trung ương, tỉnh, thành phố (huyện), trong đó quyền tự chủ của chính quyền các địa phương phải cơ bản phù hợp với nguồn thu ngân sách; vào thời điểm thích hợp sẽ tiến hành thu thuế di sản, thuế bất động sản nhằm bổ sung ngân sách cho các địa phương.

(3) Nội dung cải cách thứ ba là chuyển đổi chức năng của chính quyền các địa phương, tinh thần chủ yếu là giảm bớt quyền can thiệp của chính phủ, có những điều chỉnh lớn về quyền hạn của chính quyền các cấp. Trong đó bao gồm tinh giản cơ cấu, nhân viên; giảm bớt sự quản lý trực tiếp đối với công tác kinh tế và xã hội; thực hiện quản lý xã hội, kinh tế vĩ mô thông qua các chính sách lớn; hoàn thiện nền kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa, để thị trường phát huy vai trò lớn hơn.

Trong báo cáo của Hội nghị Trung ương 3, Chính phủ Trung Quốc đã thu hồi một số quyền. Bản tóm tắt đã đề cập đến các quyền có thể bị thu hồi bao gồm: tư pháp, bảo hiểm xã hội, giáo dục, khám chữa bệnh (bao gồm bảo hiểm y tế toàn dân), môi trường sinh thái, an toàn thực phẩm… Điều này có nghĩa là nội dung cải cách chính quyền địa phương chiếm vị trí nhất định, một mặt tinh giản nhân viên các cơ quan thuộc chính quyền địa phương, mặt khác tiến hành cải cách đối với việc chuyển đổi chức năng của chính quyền địa phương.

Theo dự đoán, trong 9 năm tới, chính quyền các địa phương phải tinh giản 1/5 nhân viên so với hiện nay. Trước đây Trung Quốc áp dụng thể chế quản lý từ trên xuống dưới, cấp trên định ra chính sách, cấp dưới chịu trách nhiệm thực hiện. Trong tương lai, quyền đưa ra quyết sách của chính quyền cấp trung và cấp thấp sẽ được nâng lên, nhưng sẽ có những điều khoản quy định rõ ràng về quyền hạn của các cấp này.

Đồng thời, Đảng Cộng sản sẽ giảm bớt các cơ quan chính phủ phụ trách vấn đề kinh tế và xã hội, bỏ mối liên hệ giữa thành tích công tác của các quan chức chính quyền địa phương và chỉ số GDP. Khuyến khích các tổ chức xã hội tích cực tham gia các công việc xã hội, nới lỏng việc phê duyệt thành lập các tổ chức phi chính phủ và từng bước quá độ sang chế độ đăng ký khuyến khích phát triển các tổ chức phường xã, tổ chức cùng ngành nghề, tổ chức dịch vụ xã hội… Ngoài ra, giảm bớt mức độ can dự của chính quyền địa phương đối với thị trường, cấm áp dụng khu ngăn cách trong các chợ ở địa phương, ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp địa phương độc quyền các ngành nghề địa phương.

Đối với việc điều chỉnh quyền hạn cửa chính quyền địa phương, có chuyên gia phân tích cho rằng nếu lãnh đạo chính quyền các địa phương không thay đổi quan niệm, lần điều chỉnh này sẽ tạo ra thách thức lớn đối với họ. Việc điều chỉnh quyền hạn của chính quyền địa phương tại Hội nghị Trung ương 3 khóa 18 sẽ “mang tính đột phá”, là động thái “lớn nhất trong gần 40 năm nay”, đồng thời cũng là vấn đề gây tranh cãi nhất hiện nay.

Sau khi tin tức được công bố, có một nội dung trong đó cho phép Tòa án nhân dân được độc lập khỏi ủy ban Chính pháp. Trong chế độ chính trị Trung Quốc, hệ thống tư pháp chịu sự lãnh đạo của các tổ chức đảng trung ương và địa phương, phụ thuộc vào sự quản lý của hệ thống chính pháp từ trên xuống dưới, đồng thời bị hạn chế tài chính từ cơ quan chính quyền địa phương. Trong phán quyết tư pháp liên quan đến các nhân vật, lợi ích trong nội bộ thể chế, quá trình và kết quả tư pháp rất khó đảm bảo sự độc lập, công bằng, thậm chí trở thành công cụ duy trì và tìm kiếm quyền lợi, lợi ích.

Mặc dù những phán quyết nghiêm khắc sau kì họp Lưỡng hội (Quốc hội và Chính hiệp) gây ra nhiều tranh luận, song có chuyên gia phân tích cho rằng ở một mức độ nhất định đã cho thấy các nhân tố tích cực. Trong các vụ án được xét xử nghiêm khắc gần đây, Hạ Tuấn Phong và Vương Thư Kim là những dân thường, Tăng Thành Kiệt là chủ doanh nghiệp tư nhân, Lý Thiên là con cháu lãnh đạo, Lưu Chí Quân là Bộ trưởng cấp trung ương, Bạc Hy Lai là nhân vật có địa vị chính trị cao. Cho dù những người này đại diện cho tầng lớp xã hội nào, các phán quyết tư pháp kỳ thực đã không tránh khỏi việc gây ra những lời phê bình về nhiều mặt trong xã hội. Song, trong quá trình vận hành các trình tự tư pháp, về mặt khách quan chính xác là lần lượt loại bỏ ảnh hưởng của thể chế, quyền lực và dư luận… Điều này là không thể phủ nhận, hơn nữa tinh thần độc lập tư pháp được thể hiện ra qua các vụ việc này rất đáng để khẳng định và khích lệ. Vì vậy, đây cũng sẽ là bằng chứng để Hội nghị Trung ương 3 quyết định “Tòa án độc lập khỏi chính quyền địa phương”.

Một lãnh đạo tỉnh Quảng Đông bí mật cho biết Hội nghị Trung ương 3 sẽ yêu cầu chính phủ ủy quyền cho cấp dưới, song nội dung cụ thể lại là trung ương thu quyền. Loại cải cách dùng việc thu lại quyền lực để tiến hành ủy quyền cho cấp dưới khiến lãnh đạo địa phương không bằng lòng. “Đây không phải là trống đánh xuôi kèn thổi ngược sao?” Vị lãnh đạo giấu tên này nói: “Loại cải cách này có thể chỉ vì lợi ích của lãnh đạo cấp cao Bắc Kinh”.

Một chuyên gia phân tích tương đối hiểu rõ nội tình chính trường Bắc Kinh cho rằng phương án cải cách của Hội nghị Trung ương 3 chính là kết quả của cái gọi là “thiết kế thượng tầng” mà 2 năm trước dư luận Trung Quốc từng bàn tán sôi nổi. Các quan chức cấp cao của Đảng Cộng sản Trung Quốc cho rằng cải cách “dò đá qua sông” của cố Phó Thủ tướng Đặng Tiểu Bình đã đi đến giới hạn của nó, công cuộc cải cách của Trung Quốc bước vào “vùng nước sâu”, “dùng đá không thể dò được nữa”, cần phải xây một cây cầu vững chắc mới có thể dẫn dắt công cuộc cải cách của Trung Quốc đi tới thành công.

Chuyên gia phân tích này còn cho biết thêm Bắc Kinh vốn còn muốn tiến hành phân lại ranh giới hành chính giữa các tỉnh đểxóa bỏ triệt để ranh giới đã tồn tại trong quá khứ, song xem xét đến việc một lần đưa ra nhiều chính sách chấn động lớn có thể bất lợi cho tổng thể cải cách nên quyết định trì hoãn việc này. Được biết, Bắc Kinh có khả năng sẽ tuyên bố thành lập nhiều thành phố trực thuộc tỉnh trong 2 năm tới để chia tách quyền lực địa phương quá lớn như hiện nay. Thâm Quyến, Thanh Đảo, Đại Liên, Ôn Châu, Hạ Môn… có thể sẽ nằm trong danh sách những thành phố được phê duyệt đợt đầu.

Tuy nhiên, có chuyên gia cho rằng Trung Quốc có diện tích lãnh thổ rộng lớn, sự phát triển giữa các địa phương không đồng đều, vì vậy chính sách thống nhất cua chính quyền trung ương sẽ phát huy hiệu quả điều hành không giống nhau đối với mỗi địa phương. Nếu muốn phát triển toàn diện, ngược lại Bắc Kinh cần ủy quyền cho cấp dưới đưa ra quyết sách phát triển xã hội và kinh tế lâu dài, để các khu vực khác nhau có thể phát triển phù hợp với tiêu chuẩn, điều kiện tại địa phương đó, thậm chí có thể bao gồm các chính sách thuế khác nhau. Tuy nhiên, chuyên gia này cũng cho rằng trong tư duy quán tính thống nhất, khả năng này “vô cùng nhỏ”.

*** 

Theo tờ “Thương báo’’ (Hong Kong) ngày 5/11, Phiên họp Toàn thể lần thứ 3 Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc (gọi tắt là Hội nghị Trung ương 3) khóa 18 sẽ thảo luận phương hướng phát triển kinh tế, xu thế chủ đạo của nền kinh tế Trung Quốc trong tương lai và những ảnh hưởng trực tiếp đối với thị trường chứng khoán Hong Kong. Thời kỳ tốc độ tăng trưởng kinh tế mỗi năm đạt 10% của Trung Quốc đã qua, trung ương đặt mục tiêu tăng trưởng dài hạn ở mức 7%, đồng thời thúc đẩy kinh tế Trung Quốc đạt tốc độ tăng trưởng cơ bản của một quốc gia tiên tiến trong vòng 10 năm tới. Quan hệ mật thiết giữa giới doanh nhân và các quan chức hiện đang là trọng điểm cải cách, nếu không tách rời lợi ích kinh tế và quyền lực chính trị thì sẽ không thể thị trường hóa nền kinh tế Trung Quốc, gây trở ngại nghiêm trọng cho chiến dịch chống tham nhũng, đồng thời cũng là điều kiện kiên quyết cần có để cải cách chính trị. Tình trạng độc quyền của các doanh nghiệp nhà nước trong ba ngành nghề kinh doanh xăng dầu, viễn thông và điện lực vô cùng nghiêm trọng.

Đầu năm nay, nhiều lãnh đạo của Tập đoàn Dầu khí Trung Quốc Petro China, có mã chứng khoán (MCK) là 857, bị điều tra và cách chức. Tin tức cho biết họ đã thổi phồng trữ lượng các mỏ dầu mới phát hiện, biến các mỏ dầu không có giá trị trở thành một phát hiện thế kỷ, Từ xưa đến nay, các doanh nghiệp dầu khí Trung Quốc luôn tồn tại vấn đề tham nhũng. Mỗi năm nước này nhập khẩu khoảng 6 triệu thùng dầu thô, vượt Mỹ trở thành nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất toàn cầu. Tuy nhiên, quyền nhập khẩu dầu thô do 3 doanh nghiệp nhà nước nắm giữ, trong đó Tập đoàn Dầu khí Trung Quốc và Tập đoàn công nghiệp hóa chất dầu khí Trung Quốc Sinopec (MCK là 386) là các doanh nghiệp thực hiện giao dịch. Mỗi năm giá trị giao dịch của các doanh nghiệp này lên tới hàng nghìn tỷ nhân dân tệ, lợi nhuận đạt hàng trăm tỷ nhân dân tệ. Xăng dầu là huyết mạch của nền công nghiệp và kinh tế, nếu không có xăng dầu, nền kinh tế sẽ không thể vận hành. Các tập đoàn lợi ích to lớn này chiếm thị phần béo bở nhất trong hệ thống kinh tế, lượng giao dịch mỗi ngày lên tới 3,6 tỷ nhân dân tệ. Tại Mỹ, các doanh nghiệp tư nhân được phép kinh doanh xăng dầu, năng lượng, trong khi đó tại các quốc gia đang phát triển, phần lớn các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu lại là doanh nghiệp nhà nước. Trung Quốc cũng không phải là ngoại lệ. Do lợi ích kinh tế lớn của ngành kinh doanh xăng dầu, hơn nữa lại tập trung vào 3 doanh nghiệp nhà nước nên việc cải tổ ngành này vô cùng khó khăn. Giá dầu quốc tế trong thời gian gần đây sụt giảm còn 100 USĐ/1 thùng và dự đoán sẽ còn tiếp tục đi xuống. Nguyên nhân do sản lượng dầu đá phiến và khí đá phiến(Shale gas) của Mỹ trong tương lai sẽ vượt qua Saudi Arabia, và trở thành nước sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Khi đó cung sẽ vượt quá cầu và lộ trình giá dầu sẽ không mấy lạc quan.

Viễn thông là một trong những ngành nghề sách lược của an ninh quốc gia. Tại Hong Kong và các nước châu Âu, châu Mỹ, các doanh nghiệp kinh doanh viễn thông đều là doanh nghiệp tư nhân. Trong khi đó, thị trường viễn thông Trung Quốc gồm 3 doanh nghiệp độc quyền lớn thuộc sở hữu nhà nước. Trong đó, China Mobile (MCK là 941), chiếm hơn 50% thị phần, lợi nhuận ròng mỗi năm lên tới 600 tỷ nhân dân tệ, gấp 20 lần lợi nhuận của 2 doanh nghiệp còn lại là China Unicom (MCK là 762) và ChinaTelecom (MCK là 728). Hiện nay nhà nước tiến hành hợp nhất 3 nhà mạng, cộng thêm sự phát triển sợi cáp quang khiến điện thoại, ti-vi và mạng Internet có thể dùng chung một đường cáp quang để truyền phát tín hiệu, tạo thuận lợi cho việc kiểm soát. Edward Snowden, Cựu nhân viên Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) từng tiết lộ Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ đã tiến hành giám sát quy mô lớn các cuộc liên lạc ở nhiều nước trên thế giới cũng như điện thoại của một số nguyên thủ quốc gia. Sự tiến bộ của khoa học kỹ thuật khiến việc kiểm soát ngày càng trở nên dễ dàng, toàn diện. Dưới chế độ hiện nay ở Trung Quốc, kiểm soát càng là việc làm bắt buộc. Do vai trò quan trọng của viễn thông trong lĩnh vực an ninh quốc gia, nên dự đoán sẽ không có bất kì đề xuất nào về việc tư nhân hóa ngành viễn thông. Ngược lại, chính phủ mới này sẽ tìm cách xóa bỏ độc qụyền của ông lớn China Mobile,để 3 doanh nghiệp kinh doanh viễn thông có thực lực cân bằng nhau.

Trong khi đó, điện lực cũng là một ngành nghề do nhà nước độc quyền sở hữu. Ở lĩnh vực này, có nhiều doanh nghiệp nhà nước tham gia kinh doanh. Tại thị trường Hong Kong, có hơn 10 doanh nghiệp cung cấp điện, do đó không xẩy ra tình trạng độc quyền. Tuy nhiên, tại Trung Quốc đại lục chỉ có 2 mạng lưới điện Nam và Bắc nên dẫn đến tình trạng lũng đoạn mạng lưới cung ứng điện quốc gia. Việc độc quyền mạng lưới điện Nam, Bắc khiến một vài ngành nghề không thể tiến hành cải tổ. Ví dụ, Trung Quốc không xây dựng mạng lưới điện toàn quốc, điện có thể được truyền phát bất kì từ nhà máy điện đến các hộ sử dụng, cần phải có mạng lưới điện quốc gia mới có thể tiến hành thị trường hóa giá điện, người tiêu dùng mới có thể tự do lựa chọn doanh nghiệp cung ứng với giá điện rẻ nhất. Có một mạng lưới điện quốc gia sẽ có thể hợp lý hóa ngành công nghiệp sản xuất điện, xây dựng các nhà máy điện tại các tỉnh sản xuất than. Điển hình như Nội Mông với dân số ít trong khi giá than thấp, nếu xây dựng mạng lưới điện tại đây có thể tiết kiệm chi phí vận chuyển than, đồng thời giảm chi phí giá điện xuống còn 10 xu/1 kWh (1 xu = 0,01 nhân dân tệ). Nhờ vậy, cả nước sẽ được hưởng điện giá rẻ, trong khi đó vấn đề ô nhiễm môi trường cũng được giảm thiểu xuống mức thấp nhất.

Các doanh nghiệp phát điện Trung Quốc tại thị trường Hong Kong không có quyền định giá điện, ủy ban cải cách và phát triển Quốc gia sẽ căn cứ theo tình hình lạm phát và dân sinh để điều chỉnh giá điện, hoàn toàn không xem xét đến lợi nhuận của các doanh nghiệp. Do vấn đề ô nhiễm không khí nghiêm trọng ở đại lục cùng với các chính sách ủng hộ năng lượng sạch, tái sinh nên các nhà đầu tư đang theo đuổi ngành phát điện sử dụng nhiệt điện, năng lượng mặt trời và phong điện. Một cựu kĩ sư của Doanh nghiệp kinh doanh điện tại Hong Kong (HongKong Electric) cho biết phong điện và điện năng lượng mặt trời hiện nay về cơ bản có giá thành sản xuất cao, lên tới 3 HKD/1 kWh. Trong khi giá thành sản xuất điện sử dụng than chỉ có 4 hào/1 kWh (1 hào = 0,1 nhân dân tệ) thì ngành phong điện phải dựa vào trợ cấp của chính phủ mới có thế tồn tại được. Hiện nay toàn bộ các doanh nghiệp kinh doanh điện năng lượng mặt trời, phong điện đều thua lỗ, hoàn toàn phải dựa vào trợ cấp nhà nước, không có giá trị đầu tư và cung không đủ cầu.

***

TTXVN (Bắc Kinh 8/11)

Tờ “Quốc tế tiên khu đạo báosố ra gần đây đã đăng bài trả lời phỏng vn của Trịnh Vĩnh Niên, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Đông Á, Đại học quốc gia Singapore về một số vấn đề liên quan đến Hội nghị toàn thể Trung ương 3 khóa 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc. Nội dung n sau:

Hỏi: Về việc dư luận bên ngoài cho rằng kế thừa truyền thống của các kỳ hội nghị Trung ương 3 trước đây, tại hội nghị lần này, đi sâu cải cách toàn diện sẽ có đột phá quan trọng? Ý kiến của ông về vấn đề này như thế nào?

Trịnh Vĩnh Niên: Hiện nay trào lưu tư tưởng, quan điểm dư luận trong xã hội Trung Quốc tương đối đa nguyên. Sở dĩ có đa nguyên, thậm chí là đối lập là do một số nguyên nhân. Một là sự đa nguyên hóa lợi ích hiện nay ở Trung Quốc, đặc biệt là đa nguyên hóa lợi ích kinh tế, lợi ích xã hội; lợi ích đa nguyên sẽ tạo ra tiếng nói đa nguyên, điều này rất bình thường. Nhưng điều mọi người lo ngại không phải là tiếng nói đa nguyên, lợi ích đa nguyên mà là sự phân hóa, đối lập thậm chí là đối kháng ngày càng nghiêm trọng. Nguyên nhân dẫn đến phân hóa đối lập vẫn là do nhiều năm qua, Trung Quốc chưa có những cải cách lớn hoặc nói cải cách nhưng vẫn chưa làm đến nơi đến chốn, thậm chí mọi người còn có cảm giác ở một số phương diện nào đó không hề có cải cách, ngược lại còn thụt lùi. Một số biện pháp cải cách của Trung Quốc thiếu tính chủ động, đối phó bị động ngày càng nhiều. Cải cách như vậy không thể gọi là cải cách mà chỉ có thể gọi là đối phó khẩn cấp. Do tính chất đối phó và tính bị động, nên các vấn đề xã hội ngày càng tích tụ. Chính vì thế có người rất kỳ vọng vào Hội nghị Trung ương 3 lần này. Có thể lý giải hiện tượng này là vì có một thời giãn tương đối dài Trung Quốc không có những cải cách lớn như “đất hạn lâu ngày mong mưa”, vấn đề cốt lõi của cải cách là phải phá vỡ được lợi ích nhóm đã có. Cải cách mà lấy lợi ích nhóm làm chủ đạo thì không thể gọi là cải cách. Nếu cục diện cải cách như vậy kéo dài, ở một mức độ nào đó, người dân sẽ cảm thấy mệt mỏi với cải cách.

Hỏi: Trong chính trị hiện đại Trung Quốc, có một “hiện tượng Hội nghị toàn thể Trung ương 3”, có ý nói Hội nghị toàn thể Trung ương 3 các khóa của Đảng Cộng sản Trung Quốc đều có biện pháp cải cách quan trọng. Ví dụ tiêu biểu nhất là Hội nghị Trung ương 3 khóa 11 năm 1978, đã xác lập “lấy xây dựng kinh tể làm trung tâm”, khởi động quá trình cải cách mở cửa. Vậy theo ông ý nghĩa tương lai của Hội nghị Trung ương 3 khóa 18 lần này có thể so sánh với Hội nghị khóa 11 hay không?

Trịnh Vĩnh Niên: Sức mạnh lớn nhất của Hội nghị Trung ương 3 khóa 11 là đề cập đến cải cách toàn bộ kinh tế chính trị. Chuyển từ đấu tranh giai cấp sang xây dựng kinh tế, đây là sự chuyển đổi mạnh mẽ nhất. Chính vì thế mới có cải cách 10 năm trong những năm 80 của thể kỷ trước. Sau đó, đến Hội nghị Trung ương 3 khóa 14 năm 1993 lại có một đợt thúc đẩy lớn, xác lập thể chế kinh tể thị trường xã hội chủ nghĩa, đưa ra các biện pháp lớn cải cách doanh nghiệp nhà nước, cải cách chế độ thu thuế. Nhưng cũng cần phải thấy được là trong hơn 30 năm cải cách mở cửa, chủ nghĩa GDP tồn tại trong phát triển kinh tế đã gây ra một loạt vấn đề như ô nhiễm môi trường, khoảng cách giàu nghèo. Có thể nói, mô hình phát triển của Trung Quốc trong hơn 30 năm qua là lấy xây dựng kinh tế làm trung tâm, sau này nên chuyển sang xây dựng và cải cách xã hội, chí ít cũng phải đưa xây dựng xã hội lên ngang tầm như xây dựng kinh tế. Mọi người kỳ vọng hội nghị lần này sẽ giống như hội nghị Trung ương 3 khóa 11 năm 1978, sẽ có những biện pháp cải cách trọng đại ra đời.

Hỏi:.Khi diễn ra Hội nghị Trung ương 3 khóa 11, có một bối cảnh quan trọng là giải phóng tư tưởng, triển khai thảo luận lớn về tiêu chuẩn chân lý và đã đạt được nhất trí “thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất kiểm nghiệm chân lý”, đợt thảo luận lớn về giải phóng tư tưởng như vậy rất quan trọng, nếu không có giải phóng tư tưởng, thì con đường cải cách mở cửa sẽ phải đi qua rất nhiều khúc ngoặt và sai đường. Vậy theo ông, hiện nay có cần thảo luận lớn về giải phóng tư tưởng cấp bách như hội nghị Trung ương 3 khóa 11 hay không?

Trịnh Vĩnh Niên: Giải phóng tư tưởng là quan trọng nhất, đây là vấn đề then chốt. Để cải cách cần ít nhất ba bước: một là sáng tạo tư tưởng, hai là chính sách công, và ba là xây dựng chế độ. Chẳng hạn hội nghị Trung ương 3 khóa 11 giải phóng được tư tưởng và đưa ra được luận điểm “thực tiễn là tiêu chuẩn duy nhất kiểm nghiệm chân lý”. Cải cách mở cửa của Trung Quốc thực chất là được thúc đẩy trong thỏa hiệp. Sau Đại cách mạng Văn hóa, về tư tưởng, vừa có người ủng hộ Mao Trạch Đông nhưng cũng có người phản đối, Đặng Tiểu Bình lúc đó đã thỏa hiệp, tách rời cá nhân Mao Trạch Đông với tư tưởng Mao Trạch Đông, tách biệt những đóng góp trước đó của Mao Trạch Đông với tội lỗi sau này của Mao Trạch Đông và năm 1981 thông qua “Nghị quyết về một số vấn đề lịch sử của Đảng kể từ khi thành lập nước đến nay”.

Hội nghị Trung ương 3 khóa 14 cũng đã thông qua “quyết định về một số vấn đề liên quan đến xây dựng thể chế kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc”. Đây cũng là một kiểu thỏa hiệp, những người hoàn toàn tán thành thể chế kinh tế có kế hoạch chắc chắn không hài lòng, những người hoàn toàn chấp nhận thể chế kinh tế thị trường của phương Tây cũng không vui, vì thế kết hợp kinh tế thị trường với chủ nghĩa xã hội, và đưa ra khái niệm “kinh tế thị trường xã hội chủ nghĩa”, đại đa số người dân và đảng viên đều có thế chấp nhận.

Đối với tranh luận về một số vấn đề trọng đại hiện nay, giữa cực tả và cực hữu liệu có thể đưa ra một luận điểm mà đa số đảng viên và người dân đều có thể chấp nhận hay không. Điều này rất quan trọng, không ra được luận điểm, không có một quá trình giải phóng tư tưởng, không có được một luận điểm có thể chỉ đạo tư tưởng và hình thái ý thức thì những biện pháp cải cách cụ thể khác rất khó được thực hiện.

Hỏi: Theo ông, thỏa hiệp có phải là để đạt được nhận thức chung có lợi cho cải cách?

Trịnh Vĩnh Niên: Đúng vậy. Kiểu thỏa hiệp này là trí tuệ chính trị hình thành nên nhận thức chung, cải cách khi đã đạt được nhận thức chung mới có thể được xã hội ủng hộ ở mức độ cao nhất. Nhưng nếu không có giải phóng tư tưởng, thì sẽ không có nhận thức chung. Nếu đạt được nhận thức chung, tôi cho rằng nhóm lợi ích cho dù phải hy sinh một phần lợi ích họ cũng bằng lòng. Nguyên nhân rất đơn giản, nếu xã hội xẩy ra biến động thì nhóm lợi ích này cũng sẽ trở thành người bị hại, trước đây họ chỉ nhìn thấy lợi ích trước mắt, mà chưa nhìn thấy lợi ích lâu dài. Theo tôi, cải cách không phải là xóa bỏ nhóm lợi ích mà chỉ là tìm cho họ một con đường mới. Xã hội nào cũng có nhóm lợi ích, bất kỳ cải cách xã hội nào cũng động đến lợi ích của họ. Vì vậy, cải cách của chúng ta, từ góc độ kinh tế, chính là tìm được điểm cân bằng giữa doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân, doanh nghiệp nhà nước phải thu hẹp một chút, tạo không gian phát triển lớn hơn cho doanh nghiệp tư nhân. Đây chính là một trong những nội dung điều chỉnh cơ cấu kinh tế Trung Quốc.

Hỏi: Kể từ Đại hội 18 Đảng Cộng sản Trung Quốc đến nay, sức mạnh của phong trào cùng đả “lão hổ” (quan chức cấp cao) và “ruồi” (quan chức cấp thấp), trong cán bộ đảng viên triển khai “chống tứ phong” (Chủ nghĩa quan liêu, chủ nghĩa hình thức, chủ nghĩa hưởng lạc và thói xa xỉ), đi theo đường lối quần chúng, tập trung sửa đổi pháp quy trong đảng… rất lớn, vậy ông nhận định thế nào về những biện pháp này mà Đảng Cộng sản Trung Quốc đưa ra?

Trịnh Vĩnh Niên: Cá nhân tôi cho rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc đang chuẩn bị cải cách. Đảng Cộng sản Trung Quốc là lực lượng chủ thể của cải cách ở Trung Quốc. Một số biện pháp mới hiện nay hoặc có thể sắp tới đưa ra đều là để tăng cường tính chủ thể của bản thân Đảng Cộng sản Trung Quốc. Lấy một ví dụ hình tượng là trước tiên phải kiểm tra sức khỏe, sau đó là chữa bệnh, tiếp đến là rèn luyện thân thể, tăng cường gân cốt. Chỉ có tăng cường sức mạnh của bản thân, tăng cường sức mạnh của chủ thể cải cách, mới có thể chịu được những áp lực và sự tấn công của cải cách. Đây là tư duy cải cách rất lý tính.

Hỏi: Ngoài cải cách để làm mạnh bản thân mình, theo ông, còn có những tư duy cải cách lý tính nào khác?

Trịnh Vĩnh Niên: Sáng tạo thể chế. Sáng tạo thể chế còn quan trọng hơn cải cách thể chế. Thành lập khu vực thương mại tự do Thượng Hải chính là một kiểu sáng tạo thể chế, không phải là cải cách thể chế, Thông qua sáng tạo bồi dưỡng ra một cơ chế mới, dần dần thay thế cơ chế cũ. Lý do rất đơn giản, nếu ngay lập tức thay đổi cái cũ thì sẽ rất khó, thậm chí không khả thi vì một mặt có những trở ngại về lợi ích của thể chế cũ, mặt khác nếu bỏ cái cũ mà chưa có cái mới thì rất dễ dẫn đến khó mà kham nổi cái giá của cải cách khổng lồ. Chẳng hạn, vì đã có sự phát triển nhanh chóng của kinh tế chế độ phi công hữu của những năm 80 thế kỷ trước nên sau cải cách xí nghiệp quốc hữu những năm 90, hơn 30 triệu công chức mất việc mới có chỗ bố trí. Trung Quốc gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) những năm 90 thế kỷ trước, kinh tế sau đó mới phát triển với tốc độ nhanh chóng. Trong quá trình cải cách của mỗi quốc gia đều có tư duy như vậy.

Hỏi: Theo ông, trong quá trình phá bỏ cơ chế cũ, xuất hiện cơ chế mới có xuất hiện nguy cơ lớn?

Trịnh Vĩnh Niên: Bất kỳ cải cách nào cũng có rủi ro, chỉ cần kiểm soát được là được. Khả năng chống rủi ro của Trung Quốc hiện nay cũng rất lớn. Đầu những năm 90 của thế kỷ trước, cả phương Tây tiến hành cấm vận đối với Trung Quốc, nhưng khi đó thông qua mở cửa, cải cách lớn, Trung Quốc cũng hóa giải được những nguy cơ này. Nếu chỉ vì nguy cơ mà không cải cách thì những nguy cơ sẽ càng ngày càng lớn. Đối với cải cách và nguy cơ, Trung Quốc cần có lòng tin đối với bản thân mình. Tôi cho rằng cải cách của Trung Quốc cần phải phân làm ba bước: kinh tế, xã hội và chính trị.

Hỏi: Ông nhận định thế nào về con đường Trung Quốc sẽ đi trong 10 năm tới?          

Trịnh Vĩnh Niên: Hội nghị Trung ương 3 khóa 11 chuyển từ đấu tranh giai cấp sang xây dựng kinh tế, bắt đầu từ Đại hội 16, dần dần chuyển sang xây dựng kinh tế và xây dựng xã hội. Nếu Hội nghị Trung ương 3 có thể tiếp tục nghiêng về xây dựng xã hội, tiếp tục đưa ra những cải cách về xã hội thì 20 năm nữa, 30 năm nữa Trung Quốc sẽ trở thành nước có thu nhập cao, theo mô hình tiêu dùng, công bằng xã hội và dân chủ. Đây là con đường phát triên lý tưởng nhất, Thực ra, “bốn con rồng châu Á” cũng phát triển như vậy. Bây giờ là thời kỳ cơ hội, tài chính quốc gia dồi dào, có thể làm được rất nhiều việc về mặt cải cách xã hội. Nếu kinh tế phát triển bền vững, duy trì mức tăng trưởng vừa phải, ngân sách quốc gia vẫn duy trì nguồn thu khả quan thì Trung Quốc hơn 10 năm sau sẽ bắt đầu bước vào xã hội theo mô hình tiêu dùng, có thu nhập cao, hơn nữa là xã hội có giáo dục cao hơn, y tế và nhà ở tốt hơn. Sau khi hệ thống bảo đảm hoàn thiện, Trung Quốc sẽ hòa mình bước vào xã hội dân chủ chính trị và công bằng xã hội, đây là một quá trình tự nhiên, tất yếu. Nhưng một khi kinh tế tăng trưởng thấp, chính phủ không có đủ tài chính thì cho dù có muốn cải cách cũng không thể đưa ra biện pháp hay. Thêm vào đó, khiếu kiện đòi dân chủ xã hội gia tăng, chủ nghĩa dân tộc lên cao thì xã hội sẽ xẩy ra bất ổn và sẽ rơi vào cái gọi là “bẫy thu nhập trung bình”. Tôi cho rằng trong tương lai, Trung Quốc cần cảnh giác với hai cái bẫy: một là bẫy dân chủ thấp, hai là bẫy thu nhập trung bình. Xây dựng chế độ quốc gia, đặc biệt là cơ sở hạ tầng chế độ đồng bộ phải bắt đầu trước làn sóng dân chủ xã hội, vì một khi làn sóng này đến, thì khó có thể hy vọng xây dựng chế độ quốc gia. Tình hình Ai Cập hiện nay là một ví dụ như vậy.

About Văn Ngọc Thành

Dạy học nên phải học
This entry was posted in Archives, Articles, International relations, Teaching and tagged , , , , . Bookmark the permalink.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s